Program badań statystycznych statystyki publicznej

Program badań statystycznych statystyki publicznej to ustalony przez Radę Ministrów plan określający, jakie badania statystyczne są prowadzone w ramach statystyki publicznej oraz jaki jest ich zakres. Pojęcie to zostało zdefiniowane w ustawie o statystyce publicznej i obejmuje dwa podstawowe elementy: zakres podmiotowy oraz zakres przedmiotowy badań.

Zakres podmiotowy wskazuje, jakich podmiotów dotyczą badania, czyli kogo lub czego badanie obejmuje po stronie uczestników i źródeł informacji. Może odnosić się przykładowo do określonych grup jednostek, instytucji albo innych podmiotów objętych badaniem. Zakres przedmiotowy określa natomiast, jakie zjawiska, informacje lub cechy mają być badane. Dzięki temu program nie ogranicza się do ogólnego wskazania tematyki, lecz wyznacza szczegółowy obszar badań.

Istotne jest także to, że program nie powstaje w sposób dowolny. Jest ustalany przez Radę Ministrów w trybie przewidzianym w rozdziale 2 ustawy. Oznacza to, że jego przyjęcie następuje według określonej procedury i przez organ wskazany bezpośrednio w ustawie. Element formalny oraz szczegółowe określenie zakresu odróżniają program od ogólnej listy tematów lub niewiążącej koncepcji prowadzenia badań.

W systemie statystyki publicznej program pełni funkcję porządkującą i planistyczną. Wyznacza, jakie badania mają znaczenie dla realizacji zadań statystyki publicznej, kogo obejmują i jakich informacji dotyczą. W praktyce pozwala z góry określić przedmiot zbierania danych oraz zakres podmiotów uwzględnianych w badaniach. Ułatwia także skoordynowanie działań związanych z przygotowaniem i prowadzeniem badań, ponieważ tworzy wspólne ramy dla ich realizacji.

Znaczenie tego pojęcia w ustawie polega więc na wskazaniu formalnie ustalonego, szczegółowego zakresu badań statystycznych. Program łączy decyzję Rady Ministrów z konkretnym określeniem tego, co i od kogo ma być objęte badaniami statystycznymi.