Prezydent rzeczypospolitej

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej jest konstytucyjnym organem państwa i najwyższym przedstawicielem Rzeczypospolitej. Reprezentuje państwo w stosunkach zewnętrznych i wewnętrznych, czuwa nad przestrzeganiem Konstytucji oraz nad bezpieczeństwem państwa, a także pełni funkcję gwaranta ciągłości władzy państwowej. Urząd sprawuje osoba wybierana przez obywateli w wyborach powszechnych na pięcioletnią kadencję, z możliwością ponownego wyboru tylko raz.

Zakres kompetencji Prezydenta obejmuje w szczególności:

• udział w tworzeniu i powoływaniu rządu oraz obsadzaniu niektórych stanowisk państwowych,
• reprezentowanie państwa w polityce zagranicznej, w tym przyjmowanie przedstawicieli innych państw i wykonywanie kompetencji dotyczących umów międzynarodowych,
• udział w procesie ustawodawczym, przede wszystkim przez podpisywanie ustaw, odmowę ich podpisania i przekazanie ustawy Sejmowi do ponownego rozpatrzenia, a także kierowanie ustawy do kontroli Trybunału Konstytucyjnego,
• wykonywanie uprawnień w dziedzinie bezpieczeństwa i obronności, w tym zwierzchnictwo nad Siłami Zbrojnymi w zakresie określonym w prawie,
• stosowanie prawa łaski w sprawach karnych, na zasadach przewidzianych w przepisach.

Część aktów urzędowych Prezydenta wymaga podpisu Prezesa Rady Ministrów, który powoduje przejęcie odpowiedzialności politycznej za taki akt. Konstytucja przewiduje również kompetencje wykonywane samodzielnie przez Prezydenta, określane jako prerogatywy.

Termin występuje przede wszystkim w prawie konstytucyjnym, ale ma znaczenie także w prawie administracyjnym, karnym, obronnym i w regulacjach dotyczących adwokatury. Przepisy mogą wskazywać Prezydenta jako adresata wniosku, sprawozdania lub prośby, przyznawać mu określone uprawnienie albo określać jego udział w procedurze państwowej. W praktyce oznaczenie „Prezydent Rzeczypospolitej” odnosi się zarówno do urzędu głowy państwa, jak i do osoby wykonującej związane z nim kompetencje.