Prezes

Prezes to nazwa funkcji osoby kierującej określonym organem, instytucją, urzędem, sądem albo organizacją. Termin nie ma jednej, uniwersalnej definicji, ponieważ zakres uprawnień prezesa wynika z przepisów regulujących działanie danego podmiotu. Prezes może być organem tego podmiotu albo jego przewodniczącym, a niekiedy pełni jednocześnie funkcję reprezentacyjną, zarządczą i nadzorczą.

W polskim prawie określenie to występuje między innymi w odniesieniu do:

• sądów, gdzie prezes kieruje działalnością administracyjną sądu, reprezentuje go w określonym zakresie i może wykonywać kompetencje procesowe wskazane w ustawie albo upoważniać do ich wykonywania;
• naczelnych i centralnych organów państwa, takich jak Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, Prezes Najwyższej Izby Kontroli czy Prezes Instytutu Pamięci Narodowej;
• organów regulacyjnych i administracji publicznej, gdzie prezes może wydawać decyzje, prowadzić postępowania, reprezentować urząd oraz wykonywać zadania nadzorcze;
• samorządów zawodowych i innych organizacji, w których kieruje pracami rady lub zarządu, przewodniczy obradom i reprezentuje dany podmiot;
• podmiotów gospodarczych, zwłaszcza spółek, gdzie prezes zarządu jest członkiem organu zarządzającego i może reprezentować spółkę zgodnie z przepisami oraz zasadami jej reprezentacji.

Sposób powołania prezesa, długość kadencji, wymagania wobec kandydata, zakres jego samodzielności oraz zasady odwołania mogą być określone w Konstytucji, ustawie, statucie albo umowie ustrojowej danego podmiotu. W niektórych instytucjach prezes podlega kontroli określonego organu, w innych korzysta z ustawowo zagwarantowanej niezależności. W praktyce znaczenie funkcji prezesa zależy więc nie od samej nazwy stanowiska, lecz od kompetencji przyznanych mu przez właściwe przepisy. Termin może oznaczać zarówno kierownika całej instytucji, jak i przewodniczącego jej organu kolegialnego.