Prawo użycia

Prawo użycia to uprawnienie zastawnika związane z przedmiotem zabezpieczenia. Pojęcie to zostało zdefiniowane w ustawie „Niektóre zabezpieczenia finansowe.” i opisuje zakres działań, jakie zastawnik może podejmować wobec rzeczy lub innego składnika majątkowego objętego zabezpieczeniem.

Istotą tego prawa jest możliwość wykonywania praw dotyczących przedmiotu zabezpieczenia. Nie chodzi więc wyłącznie o samo posiadanie zabezpieczenia, lecz o czynne korzystanie z uprawnień odnoszących się do tego przedmiotu. W ramach prawa użycia zastawnik może także pobierać pożytki, czyli uzyskiwać korzyści, które przedmiot zabezpieczenia przynosi, a ponadto rozporządzać tym przedmiotem. Rozporządzanie oznacza podejmowanie czynności wpływających na jego sytuację prawną, w zakresie dopuszczonym przez umowę.

Najważniejszym elementem tej konstrukcji jest umowne określenie granic uprawnienia. Zastawnik nie otrzymuje nieograniczonej swobody działania. Może wykonywać prawa do przedmiotu zabezpieczenia, pobierać z niego pożytki oraz nim rozporządzać tylko w takim zakresie, jaki został przewidziany w umowie. Treść umowy wyznacza zatem, jakie czynności są objęte prawem użycia i jak szeroko może być ono wykonywane.

W praktyce prawo użycia pozwala powiązać zabezpieczenie finansowe nie tylko z możliwością zaspokojenia interesu zastawnika, lecz także z bieżącym korzystaniem z praw dotyczących zabezpieczonego przedmiotu. Ułatwia to jasne określenie, czy zastawnik może czerpać z niego korzyści albo podejmować czynności rozporządzające. Ma to znaczenie dla oceny, czy konkretne działanie mieści się w uprawnieniach wynikających z umowy. Jeżeli czynność wykracza poza jej zakres, nie można uznać jej za wykonanie prawa użycia w rozumieniu tej definicji.