#### 1. Wprowadzenie

Art. 142^1 Kodeksu pracy wprowadza szczególne uprawnienia dla pracowników, którzy są małżonkami, rodzicami dzieci w fazie prenatalnej w przypadku ciąży powikłanej, rodzicami dzieci posiadających zaświadczenie zgodnie z ustawą „Za życiem”, a także rodzicami dzieci niepełnosprawnych lub wymagających specjalnego wsparcia edukacyjnego. Przepis ten ma na celu zapewnienie elastyczności w organizacji czasu pracy dla tych grup pracowników, co jest istotne z punktu widzenia ochrony rodziny i wsparcia osób w trudnych sytuacjach życiowych.

#### 2. Zakres podmiotowy

Przepis ten dotyczy kilku kategorii pracowników:
- Pracowników będących małżonkami.
- Pracowników będących rodzicami dzieci w fazie prenatalnej w przypadku ciąży powikłanej.
- Pracowników będących rodzicami dzieci posiadających zaświadczenie zgodnie z ustawą „Za życiem”.
- Pracowników będących rodzicami dzieci niepełnosprawnych lub wymagających specjalnego wsparcia edukacyjnego.

#### 3. Zakres przedmiotowy

Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika dotyczący:
- Wykonywania pracy w systemie czasu pracy, o którym mowa w art. 139 (praca w systemie zadaniowym).
- Rozkładu czasu pracy, o którym mowa w art. 140^1 (indywidualny rozkład czasu pracy) albo w art. 142 (praca w niepełnym wymiarze czasu pracy).

#### 4. Forma wniosku

Wniosek pracownika może być złożony zarówno w postaci papierowej, jak i elektronicznej. Jest to istotne z punktu widzenia dostępności i wygody dla pracownika.

#### 5. Możliwość odmowy przez pracodawcę

Pracodawca może odmówić uwzględnienia wniosku, jeżeli jego uwzględnienie nie jest możliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika. Pracodawca musi jednak poinformować pracownika o przyczynie odmowy w postaci papierowej lub elektronicznej. Jest to istotne z punktu widzenia transparentności i uczciwości w relacjach pracodawca-pracownik.

#### 6. Przedłużenie uprawnień po ukończeniu przez dziecko 18 roku życia

Przepisy § 1 i 2 stosuje się również do pracowników, o których mowa w § 1 pkt 2 i 3, po ukończeniu przez dziecko 18 roku życia. Jest to szczególnie ważne dla rodziców dzieci niepełnosprawnych, którzy mogą potrzebować wsparcia w organizacji czasu pracy nawet po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności.

#### 7. Podsumowanie

Art. 142^1 Kodeksu pracy wprowadza istotne uprawnienia dla pracowników będących rodzicami lub małżonkami w trudnych sytuacjach życiowych. Przepis ten ma na celu zapewnienie elastyczności w organizacji czasu pracy, co jest kluczowe dla wsparcia rodziny i ochrony pracowników w szczególnych sytuacjach. Pracodawca ma obowiązek uwzględnić wniosek pracownika, chyba że jest to niemożliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika. W takim przypadku pracodawca musi poinformować pracownika o przyczynie odmowy.

Kodeks pracy

Art. 223 ustawy o finansach publicznych reguluje zasady gromadzenia i zarządzania dochodami przez samorządowe jednostki budżetowe prowadzące działalność określoną w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe. Przepis ten wprowadza szczegółowe zasady dotyczące dochodów tych jednostek, ich przeznaczenia oraz sposobu zarządzania zgromadzonymi środkami.

#### 1. Gromadzenie dochodów na wydzielonym rachunku

Samorządowe jednostki budżetowe, które prowadzą działalność oświatową, są zobowiązane do gromadzenia dochodów na wydzielonym rachunku. Dochody te mogą pochodzić z różnych źródeł, w szczególności:
- z odszkodowań i wpłat za utracone lub uszkodzone mienie będące w zarządzie albo użytkowaniu jednostki budżetowej,
- z działalności polegającej na świadczeniu usług w ramach kształcenia zawodowego, w przypadku jednostek prowadzących takie kształcenie.

#### 2. Kompetencje organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego

Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ma istotne kompetencje w zakresie określania zasad gromadzenia i wydatkowania dochodów przez jednostki budżetowe. W szczególności organ ten określa:
- które jednostki budżetowe gromadzą dochody,
- źródła dochodów gromadzonych na rachunku,
- przeznaczenie dochodów, z zastrzeżeniem, że dochody wraz z odsetkami nie mogą być przeznaczone na finansowanie wynagrodzeń osobowych,
- sposób i tryb sporządzania planu finansowego dochodów i wydatków nimi finansowanych, dokonywania zmian w tym planie oraz ich zatwierdzania.

#### 3. Przeznaczenie dochodów

W przypadku jednostek budżetowych prowadzących kształcenie zawodowe, dochody gromadzone ze spadków, zapisów i darowizn w postaci pieniężnej przekazywanych na cele kształcenia zawodowego oraz z działalności polegającej na świadczeniu usług w ramach kształcenia zawodowego, są przeznaczane wyłącznie na cele kształcenia zawodowego realizowanego przez te jednostki.

#### 4. Wydatkowanie środków

Wydatki z rachunku mogą być dokonywane do wysokości zgromadzonych dochodów, w ramach planu finansowego. Oznacza to, że jednostki budżetowe muszą ściśle przestrzegać planu finansowego i nie mogą wydatkować więcej środków niż zgromadziły.

#### 5. Odprowadzenie środków na koniec roku budżetowego

Środki finansowe pozostające na rachunku na dzień 31 grudnia roku budżetowego podlegają odprowadzeniu na rachunek budżetu jednostki samorządu terytorialnego w terminie do dnia 5 stycznia następnego roku. Jest to mechanizm zapewniający, że niewykorzystane środki wracają do budżetu jednostki samorządu terytorialnego, co pozwala na ich ponowne rozdysponowanie w kolejnym roku budżetowym.

### Podsumowanie

Art. 223 ustawy o finansach publicznych wprowadza szczegółowe zasady dotyczące gromadzenia i zarządzania dochodami przez samorządowe jednostki budżetowe prowadzące działalność oświatową. Przepis ten ma na celu zapewnienie transparentności i efektywności w zarządzaniu środkami publicznymi, a także precyzyjne określenie kompetencji organów stanowiących jednostki samorządu terytorialnego w tym zakresie.

o finansach publicznych

Artykuł należy do części nowelizacyjnej aktu i nie reguluje niczego samodzielnie. Działa wyłącznie na tekst ustawy - Prawo oświatowe, a wykaz wprowadzonych zmian jest w komentowanym fragmencie pominięty.

### Najważniejsze punkty

- Adresatem przepisu jest tekst ustawy - Prawo oświatowe, a nie obywatel ani organ stosujący prawo - z samego artykułu nie wynika żaden obowiązek ani uprawnienie.
- Zmiana obejmuje wykaz poprawek do aktu zmienianego, wyliczonych w akcie nowelizującym.
- Treść wprowadzonych zmian nie jest w tym miejscu odtworzona, więc z komentowanego fragmentu nie da się odczytać, na czym polegały.
- Skutek nastąpił jednorazowo, wraz z wejściem przepisu w życie: brzmienie aktu zmienianego zostało wtedy przeredagowane.
- Stan prawny odczytuje się z aktualnego brzmienia ustawy - Prawo oświatowe, a nie z tego artykułu.

### W praktyce

Przy ustalaniu stanu prawnego nie szuka się rozwiązania w tym artykule, lecz w obowiązującym brzmieniu ustawy - Prawo oświatowe. Komentowany przepis pozwala jedynie ustalić, że to ten akt ingerował w treść aktu zmienianego.

Prawo oświatowe

Prawo oświatowe w przepisach

Kodeks pracy1 przepis

o finansach publicznych1 przepis

o obronie Ojczyzny1 przepis