Prawo celne

Prawo celne to zespół przepisów regulujących przywóz, wywóz i tranzyt towarów oraz ich czasowe składowanie i objęcie określoną procedurą celną. Określa zasady kontroli towarów przemieszczanych przez granicę celną, ustalania należności celnych i innych obowiązków związanych z obrotem międzynarodowym.

W polskim systemie prawo celne obejmuje przede wszystkim przepisy prawa Unii Europejskiej, które ustanawiają wspólne reguły dotyczące obrotu towarowego z państwami spoza obszaru celnego Unii. Uzupełniają je przepisy krajowe, w szczególności ustawy Prawo celne oraz regulacje określające właściwość organów, sposób prowadzenia postępowań i wykonywania kontroli.

Najważniejsze zagadnienia prawa celnego obejmują:

• klasyfikację towarów według taryfy celnej, ich pochodzenie i wartość celną,
• powstanie, ustalenie i zabezpieczenie długu celnego,
• zgłoszenia celne oraz dokumenty wymagane przy przemieszczaniu towarów,
• procedury celne, w tym dopuszczenie do obrotu, wywóz, tranzyt i procedury gospodarcze,
• prowadzenie magazynów czasowego składowania oraz składów celnych,
• gwarancje i inne formy zabezpieczenia należności,
• uprawnienia i obowiązki organów celnych, a także zasady kontroli i zatrzymywania towarów.

Prawo celne ma znaczenie podatkowe, gospodarcze i ochronne. Służy pobieraniu należności publicznoprawnych, ochronie rynku i bezpieczeństwa państwa, a także egzekwowaniu ograniczeń dotyczących towarów, których przywóz lub wywóz podlega zakazom albo wymaga spełnienia dodatkowych warunków. Naruszenie przepisów prawa celnego może prowadzić do odpowiedzialności administracyjnej, obowiązku uiszczenia należności, zatrzymania lub przepadku towaru, a w określonych przypadkach także do odpowiedzialności karnej skarbowej.

Przepisy prawa celnego są stosowane również w innych dziedzinach. Regulują wykonanie orzeczenia o przepadku towaru, mogą być odpowiednio stosowane do niektórych należności publicznych, a ich naruszenie może być podstawą postępowania przed organem celnym lub sądem.