Art. 144 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) reguluje kwestie związane z protokołowaniem rozprawy oraz innych czynności procesowych. Przepis ten ma na celu zapewnienie prawidłowego i rzetelnego dokumentowania przebiegu postępowania karnego, co jest kluczowe dla zachowania transparentności i praworządności procesu.

### Komentarz do Art. 144 k.p.k.

#### § 1. Protokół rozprawy spisuje pracownik sekretariatu lub inna osoba upoważniona przez prezesa sądu.

W pierwszym paragrafie art. 144 k.p.k. ustawodawca wskazuje, że protokół rozprawy powinien być spisany przez pracownika sekretariatu sądu lub inną osobę upoważnioną przez prezesa sądu. Pracownik sekretariatu sądu to osoba zatrudniona w sądzie, która posiada odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie w zakresie protokołowania czynności sądowych. Upoważnienie przez prezesa sądu może dotyczyć innych pracowników sądu, którzy nie są formalnie zatrudnieni jako protokolanci, ale posiadają odpowiednie kompetencje do wykonywania tej funkcji.

#### § 2. Inny protokół spisać może, poza osobami wymienionymi w § 1, osoba przybrana w charakterze protokolanta przez prowadzącego czynność lub sam przeprowadzający czynność.

Drugi paragraf rozszerza krąg osób uprawnionych do spisywania protokołów na osoby przybrane w charakterze protokolanta przez prowadzącego czynność lub samodzielnie przeprowadzającego czynność. Oznacza to, że w sytuacjach, gdy nie jest możliwe skorzystanie z pracownika sekretariatu lub osoby upoważnionej przez prezesa sądu, prowadzący czynność (np. sędzia, prokurator) może wyznaczyć inną osobę do spisania protokołu. Jest to rozwiązanie praktyczne, które pozwala na elastyczne dostosowanie się do okoliczności i zapewnienie ciągłości postępowania.

#### § 3. Od osoby przybranej, która nie jest pracownikiem organu prowadzącego postępowanie, odbiera się przyrzeczenie następującej treści: „Przyrzekam uroczyście, że powierzone mi obowiązki protokolanta wykonam sumiennie”.

Trzeci paragraf wprowadza wymóg złożenia przyrzeczenia przez osobę przybraną do spisywania protokołu, która nie jest pracownikiem organu prowadzącego postępowanie. Przyrzeczenie to ma na celu zapewnienie, że osoba ta będzie wykonywać swoje obowiązki sumiennie i rzetelnie. Jest to istotne z punktu widzenia wiarygodności i autentyczności protokołu, który stanowi ważny dowód w postępowaniu karnym.

### Podsumowanie

Art. 144 k.p.k. jest przepisem, który ma na celu zapewnienie prawidłowego dokumentowania przebiegu postępowania karnego poprzez określenie, kto może spisywać protokoły oraz wprowadzenie mechanizmów mających na celu zapewnienie rzetelności tych dokumentów. Przepis ten jest kluczowy dla zachowania transparentności i praworządności procesu karnego, a jego przestrzeganie jest niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.

Kodeks postępowania karnego (kpk)

Art. 37 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (Kpw) reguluje kwestie związane z protokołowaniem czynności procesowych, które mają istotne znaczenie dla sprawy. Przepis ten jest kluczowy dla zapewnienia transparentności i rzetelności postępowania, a także dla ochrony praw stron postępowania.

#### 1. Protokół z każdej istotnej czynności

Zgodnie z § 1, protokół sporządza się z każdej czynności mającej istotne znaczenie dla sprawy. W szczególności dotyczy to rozprawy oraz czynności dowodowych dokonywanych poza rozprawą. Wyjątki od tej zasady mogą być przewidziane jedynie przez ustawę.

#### 2. Rodzaje protokołów z rozprawy

Art. 37 § 2 wprowadza dwa rodzaje protokołów z rozprawy:
1. **Protokół utrwalający przebieg rozprawy za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk** - jest to nowoczesna forma protokołowania, która zapewnia pełną i wierną rejestrację przebiegu rozprawy. Osoby uczestniczące w rozprawie muszą być uprzedzone o takim sposobie utrwalania.
2. **Protokół pisemny** - sporządzany przy użyciu systemu teleinformatycznego, który służy do utrwalania przebiegu rozprawy. Protokół ten musi zawierać szczegółowe informacje, takie jak oznaczenie sprawy, sądu, czasu i miejsca rozprawy, a także wzmianki o jawności rozprawy, wydanych postanowieniach i zarządzeniach oraz innych istotnych zdarzeniach procesowych.

#### 3. Podpis i sprostowanie protokołu

Protokół utrwalający przebieg rozprawy za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk podpisuje protokolant podpisem elektronicznym, co gwarantuje identyfikację osoby protokolanta oraz rozpoznawalność jakiejkolwiek późniejszej zmiany protokołu. Taki protokół nie podlega sprostowaniu.

Protokół pisemny może być sprostowany na wniosek stron lub osób mających w tym interes prawny, jeżeli zawiera nieścisłości lub opuszczenia. Decyzję o sprostowaniu podejmuje sędzia po wysłuchaniu protokolanta i zapoznaniu się z odpowiednim fragmentem zapisu dźwiękowego lub audiowizualnego, jeżeli taki istnieje.

#### 4. Przekład protokołu

Jeżeli jest to niezbędne dla zapewnienia prawidłowego orzekania w sprawie, prezes sądu może zarządzić sporządzenie przekładu odpowiedniej części protokołu. Przekład ten stanowi załącznik do protokołu.

#### 5. Protokół pisemny w przypadku problemów technicznych

W sytuacji, gdy ze względów technicznych utrwalenie przebiegu rozprawy za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk nie jest możliwe, sporządza się wyłącznie protokół pisemny.

#### 6. Protokół z innych czynności

Przebieg innych niż rozprawa czynności protokołowanych może być również utrwalony za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk. Osoby uczestniczące w tych czynnościach muszą być o tym uprzedzone.

#### 7. Notatki urzędowe

Czynności, z których nie sporządza się protokołu, a także inne zdarzenia mające znaczenie dla postępowania, utrwala się w aktach w formie notatki urzędowej podpisanej przez osobę, która dokonała tych czynności.

#### 8. Prawa pokrzywdzonego i świadka

Na wniosek pokrzywdzonego lub świadka stosuje się odpowiednio przepisy art. 148a oraz art. 156a Kodeksu postępowania karnego, chyba że utrudni to postępowanie lub sprzeciwia się temu ważny interes jego uczestnika. O prawie tym należy pokrzywdzonego i świadka pouczyć.

### Podsumowanie

Art. 37 Kpw wprowadza szczegółowe regulacje dotyczące protokołowania czynności procesowych, co ma na celu zapewnienie rzetelności i transparentności postępowania. Przepis ten uwzględnia nowoczesne technologie rejestracji dźwięku i obrazu, co zwiększa dokładność i wiarygodność protokołów. Jednocześnie przewiduje mechanizmy ochrony praw stron, takie jak możliwość sprostowania protokołu pisemnego oraz obowiązek pouczenia pokrzywdzonych i świadków o ich prawach.

Pracownik sekretariatu

Pracownik sekretariatu w przepisach

Kodeks postępowania karnego (kpk)1 przepis

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia1 przepis