Art. 105b ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej: „Ustawa”) określa szczegółowe uprawnienia kontrolujących w zakresie uzyskiwania informacji mogących stanowić dowód w sprawie. Przepis ten jest kluczowy dla skutecznego przeprowadzania kontroli przez organy ochrony konkurencji i konsumentów, zapewniając im szeroki wachlarz narzędzi do zbierania dowodów.

#### 1. Wstęp na grunt oraz do budynków, lokali lub innych pomieszczeń oraz środków transportu kontrolowanego

Kontrolujący mają prawo wstępu na teren oraz do budynków, lokali i innych pomieszczeń, a także do środków transportu kontrolowanego. Jest to fundamentalne uprawnienie, które umożliwia fizyczny dostęp do miejsc, gdzie mogą znajdować się dowody naruszenia przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

#### 2. Żądanie udostępnienia dokumentów i danych

Kontrolujący mogą żądać udostępnienia wszelkiego rodzaju dokumentów, akt, ksiąg, korespondencji, nośników danych oraz dostępu do systemów informatycznych. Przepis ten jest bardzo szeroki i obejmuje zarówno tradycyjne dokumenty papierowe, jak i dane elektroniczne. Szczególnie istotne jest, że kontrolujący mogą żądać dostępu do systemów informatycznych będących własnością innego podmiotu, o ile kontrolowany ma do nich dostęp. To uprawnienie jest kluczowe w dobie cyfryzacji, gdzie wiele informacji przechowywanych jest w formie elektronicznej.

#### 3. Sporządzanie notatek i żądanie kopii

Kontrolujący mogą sporządzać notatki z materiałów i korespondencji oraz żądać od kontrolowanego sporządzenia kopii lub wydruków tych materiałów. Jest to istotne dla dokumentowania przebiegu kontroli i zabezpieczania dowodów.

#### 4. Żądanie ustnych wyjaśnień

Kontrolujący mają prawo żądać ustnych wyjaśnień dotyczących przedmiotu kontroli od pracowników kontrolowanego oraz osób wykonujących czynności na jego rzecz na podstawie umowy innej niż umowa o pracę. To uprawnienie pozwala na uzyskanie dodatkowych informacji, które mogą być kluczowe dla wyjaśnienia sprawy.

#### 5. Opieczętowanie lokali i przedmiotów

Kontrolujący mogą opieczętować lokale, pomieszczenia lub przedmioty w zakresie koniecznym do przeprowadzenia kontroli. Jest to środek zabezpieczający, który ma na celu uniemożliwienie ukrycia lub zniszczenia dowodów.

#### 6. Kontynuowanie czynności kontrolnych w Centrali lub delegaturze Urzędu

Jeżeli może to usprawnić przeprowadzenie kontroli, kontrolujący mogą kontynuować czynności kontrolne w Centrali Urzędu lub w delegaturze Urzędu. Kontrolowany musi być o tym powiadomiony, a jego niestawiennictwo nie wstrzymuje przeprowadzenia czynności. To uprawnienie pozwala na bardziej efektywne zarządzanie procesem kontroli.

#### 7. Uprawnienia osoby upoważnionej do udziału w kontroli

Osoba upoważniona do udziału w kontroli ma takie same uprawnienia jak kontrolujący w zakresie wstępu na teren oraz dostępu do dokumentów i danych. Może również uczestniczyć w przeszukaniu. To zapewnia, że kontrola może być przeprowadzona kompleksowo i z udziałem wszystkich niezbędnych osób.

#### 8. Utrwalanie przebiegu kontroli

Przebieg kontroli lub poszczególne czynności mogą być utrwalane przy pomocy urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk. Nośniki danych, na których zarejestrowano przebieg kontroli, stanowią załącznik do protokołu kontroli. To uprawnienie zwiększa transparentność i wiarygodność procesu kontrolnego.

### Podsumowanie

Art. 105b Ustawy daje kontrolującym szerokie uprawnienia, które są niezbędne do skutecznego przeprowadzania kontroli w zakresie ochrony konkurencji i konsumentów. Przepis ten jest kompleksowy i uwzględnia zarówno tradycyjne, jak i nowoczesne formy przechowywania danych, co jest kluczowe w dobie cyfryzacji. Uprawnienia te są jednak równoważone obowiązkiem informowania kontrolowanego o przebiegu kontroli oraz możliwością utrwalania jej przebiegu, co zwiększa transparentność i wiarygodność procesu kontrolnego.

o ochronie konkurencji i konsumentów

Art. 284a Ordynacji podatkowej reguluje procedurę wszczęcia kontroli podatkowej w szczególnych okolicznościach, kiedy czynności kontrolne są niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, bądź dla zabezpieczenia dowodów jego popełnienia. Przepis ten wprowadza pewne odstępstwa od standardowej procedury wszczęcia kontroli podatkowej, co ma na celu zapewnienie skuteczności działań organów podatkowych w sytuacjach wymagających natychmiastowej reakcji.

#### § 1 i § 1a
Wszczęcie kontroli podatkowej może nastąpić po okazaniu legitymacji służbowej kontrolowanemu. W przypadku nieobecności kontrolowanego, jego reprezentanta lub pełnomocnika, kontrola może być wszczęta po okazaniu legitymacji służbowej pracownikowi kontrolowanego, który może być uznany za osobę, o której mowa w art. 97 Kodeksu cywilnego, lub w obecności przywołanego świadka, którym powinien być funkcjonariusz publiczny, niebędący jednak pracownikiem organu przeprowadzającego kontrolę.

#### § 2
W przypadkach, o których mowa w § 1 i § 1a, organ podatkowy ma obowiązek doręczyć upoważnienie do przeprowadzenia kontroli bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 3 dni roboczych od dnia wszczęcia kontroli. Niedopełnienie tego obowiązku skutkuje tym, że dokumenty z czynności kontrolnych dokonanych z naruszeniem tego obowiązku nie stanowią dowodu w postępowaniu podatkowym.

#### § 3
Organ podatkowy ma możliwość zawieszenia kontroli podatkowej, jeżeli w okresie 30 dni od dnia jej wszczęcia nie zostaną ustalone dane identyfikujące kontrolowanego. Zawieszona kontrola może być podjęta w każdym czasie, gdy zostaną ustalone dane identyfikujące kontrolowanego.

#### § 4
Zawieszona kontrola podatkowa podlega umorzeniu, jeżeli w ciągu 5 lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu nie zostaną ustalone dane identyfikujące kontrolowanego. Przepis ten wprowadza ograniczenie czasowe, które ma na celu zapobieżenie nieuzasadnionemu przedłużaniu stanu zawieszenia kontroli.

#### § 5
Przepisów § 3-4 nie stosuje się do kontrolowanego przedsiębiorcy. Oznacza to, że w przypadku przedsiębiorców, kontrola podatkowa nie może być zawieszona z powodu braku ustalenia danych identyfikujących kontrolowanego.

#### § 6
Postanowienie o zawieszeniu kontroli oraz postanowienie o umorzeniu kontroli pozostawia się w aktach sprawy. Jest to istotne z punktu widzenia dokumentacji i transparentności działań organów podatkowych.

### Podsumowanie
Art. 284a Ordynacji podatkowej wprowadza szczególne procedury dotyczące wszczęcia i prowadzenia kontroli podatkowej w sytuacjach wymagających natychmiastowej reakcji. Przepis ten ma na celu zapewnienie skuteczności działań organów podatkowych w przeciwdziałaniu przestępstwom i wykroczeniom skarbowym, jednocześnie wprowadzając mechanizmy ochronne dla kontrolowanych, takie jak obowiązek doręczenia upoważnienia do przeprowadzenia kontroli oraz ograniczenia czasowe dotyczące zawieszenia kontroli.

Pracownik kontrolowanego

Pracownik kontrolowanego w przepisach

o ochronie konkurencji i konsumentów1 przepis

Ordynacja podatkowa2 przepisy