Pozew wzajemny

Pozew wzajemny jest pismem procesowym, za pomocą którego pozwany w sprawie cywilnej dochodzi własnego roszczenia przeciwko powodowi w ramach tego samego postępowania. Wniesienie takiego pozwu powoduje, że strony występują jednocześnie w podwójnej roli: pozwany staje się powodem wzajemnym, a pierwotny powód pozwanym wzajemnym. W języku prawnym samo dochodzone roszczenie określa się jako powództwo wzajemne.

Dopuszczalność pozwu wzajemnego jest ograniczona. Roszczenie pozwanego powinno pozostawać w związku z roszczeniem objętym pozwem głównym albo nadawać się do potrącenia z roszczeniem powoda. Nie wystarczy więc samo istnienie dowolnego roszczenia przeciwko powodowi. Powództwo wzajemne może być wniesione tylko do określonego etapu postępowania, zgodnie z regułami dotyczącymi jego złożenia. Co do zasady kieruje się je do sądu, przed którym toczy się sprawa z powództwa głównego. Jeżeli charakter lub wartość roszczenia wzajemnego uzasadnia właściwość innego sądu, przepisy przewidują odpowiedni sposób przekazania sprawy.

Pozew wzajemny powinien spełniać wymagania przewidziane dla pozwu, w szczególności zawierać dokładnie określone żądanie, uzasadnienie faktyczne oraz wskazanie dowodów. W postępowaniu z udziałem profesjonalnych pełnomocników stosuje się także zasady bezpośredniego doręczania odpisów pism procesowych między pełnomocnikami, z uwzględnieniem reguł dotyczących doręczeń elektronicznych.

Instytucja ta występuje w postępowaniu cywilnym, w tym w sprawach gospodarczych i innych sprawach rozpoznawanych według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Jej znaczenie praktyczne polega na umożliwieniu wspólnego rozpoznania powiązanych roszczeń. Ogranicza to potrzebę prowadzenia dwóch odrębnych procesów, ułatwia ocenę wzajemnych należności i może zapobiegać wydaniu rozbieżnych rozstrzygnięć. Pozew wzajemny nie jest tym samym co zarzut potrącenia, ponieważ zmierza do uzyskania odrębnego rozstrzygnięcia o roszczeniu pozwanego.