Przepis określa podstawowe ramy narodowego spisu powszechnego ludności i mieszkań, a także wprowadza jego skróconą nazwę, „spis”. Wskazuje, że spis obejmie całe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie wyznacza okres jego przeprowadzenia, od 21 maja do 8 czerwca. Oznacza to, że są to ramy czasowe wykonywania czynności związanych ze spisem, a nie data, według której ustala się stan danych.

Dla ustalenia tego stanu przepis wskazuje odrębny, ściśle określony moment, czyli 20 maja o godzinie 24. Stan ludności i mieszkań ma być zatem odnoszony właśnie do tej chwili. Rozróżnienie między okresem przeprowadzania spisu a momentem, według którego ustala się stan, ma znaczenie praktyczne. Pozwala oddzielić czas zbierania informacji od punktu czasowego, do którego te informacje powinny się odnosić.

Art. 1 nie określa szczegółowego sposobu prowadzenia spisu, zakresu pytań ani zadań poszczególnych osób lub organów. Reguluje natomiast jego najważniejsze założenia organizacyjne: nazwę, obszar przeprowadzenia, przedział czasowy oraz moment odniesienia dla ustalanych danych. Dzięki temu wskazuje, kiedy i gdzie spis ma się odbyć oraz jaki stan ludności i mieszkań ma być w nim uwzględniony.

o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań w 2001 r.

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2000/1/text/U/D20000001Lj.pdf

Przepis określa podstawowe ramy narodowego spisu powszechnego ludności i mieszkań, który w dalszej części ustawy jest określany jako „spis”. Reguluje nie tylko sam sposób jego przeprowadzenia, lecz także działania poprzedzające spis oraz opracowanie jego wyników. Obejmuje zatem trzy powiązane obszary: **zakres spisu, jego formę i tryb przeprowadzenia**, a także zakres, formę i tryb prac przygotowawczych oraz analitycznych.

Za przeprowadzenie spisu odpowiada Prezes Głównego Urzędu Statystycznego. Przepis wskazuje więc organ odpowiedzialny za realizację całego przedsięwzięcia, nie rozdzielając w tym miejscu szczegółowo poszczególnych zadań ani czynności. Ich zakres i sposób wykonania mają wynikać z dalszych regulacji ustawy.

Spis ma być przeprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a więc przepis wyznacza jego zasięg terytorialny. Określa również ramy czasowe prowadzenia czynności spisowych oraz wskazuje moment, według którego ustala się stan będący podstawą spisu. Oznacza to, że dane nie są odnoszone wyłącznie do chwili faktycznego dokonania konkretnej czynności, lecz mają przedstawiać sytuację według wskazanego w przepisie dnia i godziny granicznej.

Znaczenie praktyczne art. 1 polega na wyznaczeniu przedmiotu i podstawowej organizacji spisu. Przepis przesądza, kto go przeprowadza, gdzie i w jakim okresie się odbywa, a także że ustawa obejmuje cały cykl prac, od przygotowania, przez przeprowadzenie, aż po opracowanie wyników.

o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań w 2011 r.

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2010/277/text/T/D20100277L.pdf

Przepis określa podstawowe ramy narodowego spisu powszechnego ludności i mieszkań. Reguluje nie tylko samo przeprowadzenie spisu, lecz także działania podejmowane wcześniej w celu jego przygotowania oraz prace związane z opracowaniem jego wyników. Wskazuje, że za przeprowadzenie spisu odpowiada Prezes Głównego Urzędu Statystycznego, a więc określa podmiot, któremu powierzono realizację tego zadania.

Spis obejmuje terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i ma zostać przeprowadzony w okresie od 1 kwietnia do 30 września, według stanu ustalonego na 31 marca, na godzinę 24.00. Oznacza to, że przepisy wyznaczają zarówno czas prowadzenia czynności spisowych, jak i konkretny moment, do którego odnoszą się zbierane informacje. Rozróżnienie tych dwóch terminów ma praktyczne znaczenie, ponieważ działania mogą być wykonywane w innym okresie niż ten, na który ustala się stan ludności i mieszkań.

Zakres regulacji obejmuje zatem trzy powiązane obszary: organizację i przeprowadzenie spisu, jego przygotowanie oraz opracowanie wyników. Przepis wskazuje również terytorialny zasięg badania i porządkuje jego ramy czasowe. Dzięki temu stanowi punkt wyjścia do określenia sposobu realizacji całego przedsięwzięcia, od prac przygotowawczych aż do opracowania rezultatów.

o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań w 2021 r.

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2019/1775/text/U/D20191775Lj.pdf

Przepis porządkuje podstawowe pojęcia używane w ustawie, dzięki czemu określa zakres i znaczenie najważniejszych działań oraz źródeł danych związanych ze spisem. „Narodowy spis powszechny ludności i mieszkań” został zdefiniowany jako proces obejmujący planowanie, zbieranie, łączenie, ocenę, rozpowszechnianie i analizę danych demograficznych, społecznych, ekonomicznych oraz dotyczących zasobów mieszkaniowych. Proces ten ma być prowadzony dla najniższych poziomów agregacji danych, w oznaczonym czasie, w odniesieniu do osób fizycznych znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Przepis wyjaśnia także pojęcie „spisu próbnego”. Obejmuje ono prace organizacyjne i przeprowadzenie takiego spisu, których celem jest sprawdzenie rozwiązań metodologicznych, organizacyjnych i technicznych planowanych do wykorzystania w spisie powszechnym.

Istotne znaczenie ma wskazanie rodzajów systemów i rejestrów, które mogą być związane z gromadzeniem informacji. „Niepubliczne systemy informacyjne” to systemy prowadzone przez podmioty inne niż określone organy i podmioty wskazane w przepisie, działające między innymi w obszarze energii, wody i ścieków, paliw gazowych, ciepła, telekomunikacji oraz zarządzania nieruchomościami. „Rejestry urzędowe” i „systemy informacyjne administracji publicznej” są natomiast określone przez odesłanie do przepisów o statystyce publicznej.

Definicja „obiektu zbiorowego zakwaterowania” obejmuje zespoły pomieszczeń zajęte przez zakład świadczący usługi hotelarskie, opiekuńczo-wychowawcze, zdrowotne lub inne związane z zamieszkaniem większej liczby osób, a także obiekty instytucji wyznaniowych. Dzięki tym definicjom przepis wskazuje, jak rozumieć zakres spisu, jego etap próbny oraz kategorie miejsc i systemów wykorzystywanych przy gromadzeniu danych.

w sprawie szczegółowych warunków i sposobu rozpowszechniania audycji popularyzujących narodowy spis powszechny ludności i mieszkań w 2021 r.

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2021/818/text/O/D20210818.pdf

Powszechny spis ludności

Powszechny spis ludności w przepisach

o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań w 2001 r.1 przepis

o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań w 2011 r.1 przepis

o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań w 2021 r.2 przepisy

w sprawie szczegółowych warunków i sposobu rozpowszechniania audycji popularyzujących narodowy spis powszechny ludności i mieszkań w 2021 r.1 przepis