Powstanie spółki

Powstanie spółki oznacza utworzenie jej w sposób przewidziany przez prawo, prowadzące do uzyskania przez nią określonego statusu prawnego. Termin ten może oznaczać zarówno cały proces organizowania spółki, jak i moment, w którym spółka zaczyna istnieć jako podmiot prawa.

W prawie polskim sposób powstania zależy od rodzaju spółki. Zwykle obejmuje kilka elementów:

• zawarcie umowy spółki albo przyjęcie statutu,
• wniesienie przez wspólników wkładów, jeżeli wymagają tego przepisy lub postanowienia umowy,
• ustanowienie wymaganych organów,
• zgłoszenie spółki do rejestru i dokonanie wpisu.

W przypadku spółek, których powstanie jest związane z wpisem do rejestru, wpis ma charakter konstytutywny. Oznacza to, że dopiero z chwilą rejestracji spółka zostaje utworzona jako właściwy podmiot. Dotyczy to między innymi spółki komandytowo-akcyjnej oraz spółek kapitałowych. Przed wpisem niektóre spółki kapitałowe mogą działać jako spółki w organizacji, mające ograniczoną, lecz określoną prawem zdolność do nabywania praw, zaciągania zobowiązań i występowania w obrocie.

W spółkach osobowych wpis do rejestru również odgrywa istotną rolę, jednak skutki powstania są związane z konstrukcją konkretnego typu spółki. Odrębnie należy traktować spółkę cywilną, która powstaje na podstawie umowy wspólników i nie jest odrębną osobą prawną ani jednostką organizacyjną tego samego rodzaju co spółki handlowe.

Powstanie spółki ma znaczenie praktyczne, ponieważ wyznacza moment rozpoczęcia jej samodzielnego uczestnictwa w obrocie, zakres odpowiedzialności wspólników lub członków organów oraz możliwość wykonywania praw i zaciągania zobowiązań w imieniu spółki. Nieprawidłowości na etapie tworzenia mogą prowadzić do odpowiedzialności osób, które przyczyniły się do powstania szkody spółki.