Powołanie

Powołanie jest w polskim prawie wieloznacznym terminem oznaczającym przede wszystkim formalne ustanowienie osoby na stanowisku, funkcji albo w określonym stosunku prawnym przez uprawniony organ. Skutki powołania zależą od przepisów regulujących daną dziedzinę i nie zawsze oznaczają nawiązanie stosunku pracy.

W prawie pracy powołanie jest jedną z podstaw zatrudnienia, obok umowy o pracę, wyboru, mianowania i spółdzielczej umowy o pracę. Stosunek pracy z powołania powstaje na skutek aktu właściwego organu, a nie zawarcia umowy. Może dotyczyć tylko stanowisk, dla których przepisy przewidują taką podstawę zatrudnienia. Powołanie określa osobę powołaną, stanowisko oraz zwykle moment rozpoczęcia pracy. Odwołanie ze stanowiska może prowadzić do ustania stosunku pracy albo wywoływać skutki określone w przepisach szczególnych. Z tego względu powołanie wiąże się zazwyczaj z mniejszą trwałością zatrudnienia niż umowa o pracę, choć zakres ochrony zależy od konkretnej regulacji.

Termin ten występuje także w prawie publicznym i ustrojowym. Może oznaczać obsadzenie stanowiska przez organ państwa lub inny uprawniony podmiot, na przykład dyrektora, jego zastępcy, członka rady albo rzecznika. Przepisy mogą określać organ powołujący, wymagany wniosek, długość kadencji, przesłanki odwołania oraz sposób uzupełnienia składu w razie wygaśnięcia mandatu. Powołanie sędziego lub innego konstytucyjnego organu państwa jest aktem ustrojowym i nie jest tożsame z powołaniem jako podstawą stosunku pracy.

W pragmatykach służbowych powołanie może powodować powstanie stosunku służbowego, w tym w służbie wojskowej. W postępowaniu karnym i innych postępowaniach procesowych „powołanie” może natomiast oznaczać wyznaczenie osoby do wykonania określonej czynności, na przykład powołanie biegłego. Każdorazowo o znaczeniu terminu decyduje kontekst przepisu, kompetencje organu oraz skutki prawne przewidziane dla danego rodzaju powołania.