Powództwo cywilne

Powództwo cywilne to przewidziany w prawie sposób dochodzenia przed sądem ochrony prawnej w sprawie cywilnej. Polega na wystąpieniu przez powoda przeciwko pozwanemu z żądaniem udzielenia ochrony określonemu prawu lub roszczeniu. Postępowanie wszczynane jest co do zasady przez wniesienie pozwu do właściwego sądu.

Pozew powinien określać między innymi żądanie powoda, przytaczać okoliczności faktyczne uzasadniające to żądanie oraz wskazywać dowody. W sprawie występują zwykle dwie strony: powód, który domaga się ochrony, oraz pozwany, przeciwko któremu powództwo jest skierowane. Sąd bada między innymi właściwość sądu, dopuszczalność postępowania oraz zasadność żądania w świetle przedstawionych twierdzeń i dowodów.

Ze względu na rodzaj żądanej ochrony wyróżnia się w szczególności:

• powództwo o świadczenie, zmierzające do uzyskania nakazu zapłaty, wydania rzeczy, wykonania określonego działania albo zaniechania działania,
• powództwo o ustalenie istnienia albo nieistnienia prawa lub stosunku prawnego,
• powództwo o ukształtowanie prawa lub stosunku prawnego, którego celem jest ich ustanowienie, zmiana albo rozwiązanie przez orzeczenie sądu.

Powództwo cywilne może dotyczyć między innymi spraw majątkowych, umów, odszkodowań, ochrony własności, spraw rodzinnych, pracowniczych i gospodarczych. Właściwość miejscową sądu ustala się według reguł określonych w przepisach, często z uwzględnieniem miejsca zamieszkania albo siedziby pozwanego, a w niektórych sprawach także miejsca wykonania umowy lub wystąpienia zdarzenia.

Powództwo jest środkiem procesowym, natomiast roszczenie oznacza uprawnienie wynikające z prawa materialnego, którego można dochodzić przed sądem. Wniesienie powództwa może prowadzić do wydania wyroku, zawarcia ugody, cofnięcia pozwu albo zakończenia postępowania z innej przyczyny. Przepisy postępowania karnego mogą posługiwać się tym terminem także w związku z dochodzeniem roszczeń cywilnych poza postępowaniem karnym lub z zabezpieczeniem takiego roszczenia.