Powództwo

Powództwo to żądanie udzielenia ochrony prawnej przez sąd w postępowaniu cywilnym. Inicjuje je powód, kierując przeciwko pozwanemu określone żądanie w pozwie. Pozew powinien wskazywać między innymi, czego powód się domaga, oraz przedstawiać okoliczności uzasadniające to żądanie. Powództwo i pozew nie są pojęciami tożsamymi: powództwo oznacza żądanie rozpoznania sprawy, a pozew jest pismem, w którym to żądanie zostaje przedstawione.

Najczęściej wyróżnia się:

• powództwo o świadczenie, zmierzające do zasądzenia określonego działania, na przykład zapłaty, wydania rzeczy albo wykonania obowiązku;
• powództwo o ustalenie, którego celem jest stwierdzenie istnienia albo nieistnienia prawa lub stosunku prawnego;
• powództwo kształtujące, prowadzące do ustanowienia, zmiany albo rozwiązania stosunku prawnego, jeżeli przepisy przewidują taką możliwość.

Powództwa występują w sprawach dotyczących między innymi zobowiązań, własności, odszkodowań, ochrony praw wspólników i uchwał spółek. Szczególne rodzaje powództw przewidują między innymi Kodeks cywilny, Kodeks postępowania cywilnego, Kodeks spółek handlowych, Prawo wodne i Kodeks karny wykonawczy. Przykładem jest powództwo o uchylenie uchwały albo o stwierdzenie jej nieważności, a także powództwo dotyczące odszkodowania należnego od Skarbu Państwa.

Wniesienie powództwa podlega wymaganiom procesowym, w tym właściwości sądu, opłacie i zachowaniu ustawowych terminów, jeżeli przepisy je przewidują. W niektórych sprawach sąd może żądać od powoda zabezpieczenia kosztów lub kaucji. Wytoczenie powództwa może wpływać na bieg przedawnienia, właściwość sądu i możliwość rozpoznania sprawy równolegle z innym postępowaniem.

Sąd może powództwo uwzględnić, oddalić albo odrzucić. Oddalenie oznacza merytoryczne uznanie, że żądanie nie zasługuje na uwzględnienie, natomiast odrzucenie następuje z przyczyn procesowych, bez rozpoznania istoty sprawy. W przypadku oczywistej bezzasadności powództwa przepisy pozwalają na jego szybkie oddalenie. Skutki finansowe postępowania, w szczególności zwrot kosztów, zależą między innymi od wyniku sprawy i zachowania stron.