Postępowanie likwidacyjne

Postępowanie likwidacyjne to zespół czynności podejmowanych po rozwiązaniu podmiotu, których celem jest zakończenie jego działalności, uregulowanie zobowiązań, ściągnięcie należności, zabezpieczenie i rozdysponowanie majątku oraz doprowadzenie do wykreślenia z właściwego rejestru. Dotyczy przede wszystkim spółek, stowarzyszeń, fundacji i innych jednostek organizacyjnych, jeżeli przepisy przewidują ich likwidację.

W toku likwidacji podmiot co do zasady nie prowadzi już zwykłej działalności, lecz wykonuje czynności potrzebne do jej zakończenia. Zachowuje jednak osobowość prawną albo zdolność prawną w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia likwidacji. Występuje w obrocie jako podmiot „w likwidacji”, a jego działalność jest ukierunkowana na zamknięcie spraw, a nie na dalszy rozwój.

Najważniejsze czynności likwidacyjne obejmują w szczególności:

• ustalenie składników majątku i zobowiązań podmiotu,
• zakończenie bieżących spraw,
• wykonanie lub rozwiązanie zawartych umów,
• zaspokojenie albo zabezpieczenie wierzycieli,
• ściągnięcie należności,
• podział pozostałego majątku zgodnie z przepisami lub statutem,
• złożenie wniosku o wykreślenie podmiotu z rejestru.

Postępowanie prowadzi likwidator, którym może być osoba wskazana w przepisach, uchwale właściwego organu albo decyzji uprawnionego organu publicznego. Likwidator działa w imieniu podmiotu, dokonuje czynności prawnych i odpowiada za szkodę wyrządzoną nienależytym wykonywaniem obowiązków. Jeżeli ustanowiono kilku likwidatorów, przepisy mogą przewidywać ich solidarną odpowiedzialność.

Szczegółowe zasady zależą od rodzaju podmiotu. W Kodeksie spółek handlowych postępowanie likwidacyjne jest zasadniczym sposobem zakończenia działalności spółki, ale przepisy przewidują także rozwiązanie bez likwidacji, między innymi przy niektórych połączeniach i podziałach spółek. Podobne rozróżnienie występuje w przepisach o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz o fundacji rodzinnej, gdzie w określonych sytuacjach sąd może prowadzić postępowanie o rozwiązanie podmiotu bez przeprowadzania likwidacji. W prawie o stowarzyszeniach likwidator ma ponadto obowiązek sprawnego przeprowadzenia likwidacji, ochrony majątku i zgłoszenia wniosku o wykreślenie z rejestru.