Posiadacz

Posiadacz to osoba, która faktycznie włada rzeczą albo dokumentem lub korzysta z określonego uprawnienia, niezależnie od tego, czy jest jego właścicielem lub podmiotem pierwotnie uprawnionym. Znaczenie tego terminu zależy od dziedziny prawa i od rodzaju przedmiotu, którego dotyczy.

W Kodeksie cywilnym posiadanie oznacza faktyczne władanie rzeczą połączone z określonym stosunkiem do tego władania. Wyróżnia się przede wszystkim:

• posiadanie samoistne, gdy osoba włada rzeczą jak właściciel,
• posiadanie zależne, gdy włada rzeczą w zakresie odpowiadającym innemu prawu, na przykład użytkowaniu, najemowi lub dzierżawie.

Posiadaczem może być zarówno właściciel, jak i osoba, która korzysta z rzeczy bez tytułu prawnego. Posiadanie może być wykonywane bezpośrednio albo za pośrednictwem innej osoby. W praktyce istotne jest także rozróżnienie posiadania w dobrej i złej wierze, ponieważ wpływa ono na niektóre skutki prawne, między innymi rozliczenie pożytków, nakładów lub odpowiedzialność za rzecz. Posiadanie, jako stan faktyczny, korzysta z ochrony przed samowolnym naruszeniem. Ochrona ta może przysługiwać również posiadaczowi niebędącemu właścicielem.

W prawie wekslowym i prawie czekowym posiadaczem jest osoba, która ma dokument i może wykazać swoje uprawnienie do niego, w szczególności na podstawie nieprzerwanego szeregu indosów. Posiadacz weksla lub czeku może wykonywać prawa wynikające z dokumentu, a zakres zarzutów, które dłużnik może przeciwko niemu podnieść, jest ustawowo ograniczony. Podobne znaczenie termin może mieć przy warrantach subskrypcyjnych i innych papierach wartościowych.

W przepisach administracyjnych, gospodarczych, rolnych, wodnych i dotyczących lotnictwa „posiadacz” może oznaczać osobę władającą nieruchomością, gospodarstwem, urządzeniem, pojazdem lub dokumentem albo korzystającą z określonego uprawnienia. Ustalenie, kto jest posiadaczem, może decydować o możliwości uzyskania pozwolenia, skorzystania z pierwszeństwa, poniesieniu odpowiedzialności albo utracie świadczenia. Termin nie jest więc równoznaczny z pojęciem właściciela i każdorazowo wymaga uwzględnienia przepisów regulujących daną dziedzinę.