Skazany i jego rodzina mają być objęci pomocą, która ma ułatwić powrót do normalnego funkcjonowania po karze i zmniejszyć ryzyko ponownego przestępstwa. Przepis wskazuje, jakiego rodzaju wsparcie wchodzi w grę i kto ma go udzielać.

### Najważniejsze punkty

- Celem pomocy jest społeczna readaptacja, a w szczególności przeciwdziałanie powrotowi do przestępstwa.
- Zakres wsparcia obejmuje pomoc materialną, medyczną, w znalezieniu pracy i zakwaterowaniu, a także pomoc prawną.
- Adresatem pomocy jest nie tylko skazany, lecz również jego rodzina.
- Pomocy udzielają właściwe organy administracji rządowej i samorządu terytorialnego oraz kuratorzy sądowi.
- Krąg podmiotów jest otwarty: pomocy mogą udzielać także podmioty, o których mowa w art. 38 § 1.

### W praktyce

Przepis jest sformułowany jako powinność, a nie jako roszczenie o konkretne świadczenie. Wyliczenie form pomocy ma charakter przykładowy, o czym świadczy słowo „zwłaszcza", więc wsparcie może przybrać także inną postać. Ciężar organizacyjny rozkłada się między administrację, kuratelę sądową i podmioty społeczne współpracujące przy wykonywaniu kary.

Kodeks karny wykonawczy

Przepis wprowadza zakaz bezwzględny: wskazanych osób w ogóle nie wolno przesłuchiwać jako świadków co do objętych nim faktów. Nie ma tu żadnego trybu zwolnienia z tajemnicy ani znaczenia zgoda osoby, której informacje dotyczą.

### Najważniejsze punkty

- Zakaz obejmuje obrońcę oraz adwokata lub radcę prawnego działającego na podstawie art. 245 § 1.
- Zakres przedmiotowy w tej grupie wyznaczają fakty, o których taka osoba dowiedziała się przy udzielaniu pomocy prawnej lub prowadzeniu sprawy.
- Druga grupa to duchowni, a granicą jest spowiedź: informacje uzyskane poza nią nie są objęte zakazem.
- Zakaz dotyczy samej czynności dowodowej, a nie tylko odmowy odpowiedzi na konkretne pytanie, więc przesłuchanie w tym zakresie jest niedopuszczalne.
- Adresatem normy jest organ prowadzący postępowanie i to on odpowiada za jej przestrzeganie, niezależnie od stanowiska osoby wzywanej.

### W praktyce

Zakaz chroni nie zawód, lecz zaufanie, bez którego obrona i spowiedź nie mogłyby działać. Dlatego kluczowe jest ustalenie, w jakich okolicznościach informacja została uzyskana, a nie kto formalnie występuje w sprawie.

Kodeks postępowania karnego (kpk)

Przepis wyłącza możliwość przesłuchania w charakterze świadka dwóch osób w określonym zakresie. Obrońca nie może zeznawać o faktach, które poznał podczas udzielania porady prawnej albo prowadzenia sprawy. Duchowny nie może być pytany o informacje uzyskane w czasie spowiedzi. Zakaz dotyczy więc wiadomości związanych z wykonywaniem tych szczególnych funkcji, a nie innych okoliczności.

o Najwyższej Izbie Kontroli

Pierwsza część przepisu, opisująca świadczenie pomocy prawnej przez radcę prawnego, utraciła moc. Wskazywała ona, że pomoc prawna obejmowała w szczególności udzielanie porad i konsultacji prawnych, sporządzanie opinii prawnych, przygotowywanie projektów aktów prawnych oraz występowanie przed urzędami i sądami jako pełnomocnik lub obrońca. Pozostała część przepisu przyznaje radcy prawnemu prawo do sporządzania poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem. Radca prawny może wykonywać tę czynność tylko w zakresie określonym w odrębnych przepisach. Oznacza to, że sam przepis wskazuje uprawnienie, ale jego zakres ma wynikać także z innych regulacji. Poświadczenie musi zawierać podpis radcy prawnego, datę oraz oznaczenie miejsca jego sporządzenia. Godzinę dokonania czynności trzeba wskazać wtedy, gdy zażąda tego osoba zainteresowana. Jeżeli dokument ma cechy szczególne, takie jak dopiski, poprawki lub uszkodzenia, radca prawny powinien odnotować te okoliczności w poświadczeniu.

o radcach prawnych

Art. 4 Prawa o adwokaturze określa podstawowe zasady wykonywania zawodu adwokata, wskazując na zakres czynności, które mogą być przez niego podejmowane. Przepis ten, mimo że utracił moc, stanowił fundament dla zrozumienia roli i obowiązków adwokata w systemie prawnym.

#### Zakres czynności adwokata

1. **Świadczenie pomocy prawnej**:
   - **Udzielanie porad prawnych**: Adwokat jest uprawniony do udzielania porad prawnych, co obejmuje interpretację przepisów prawa, doradztwo w zakresie praw i obowiązków klienta oraz wskazywanie możliwych rozwiązań prawnych.
   - **Sporządzanie opinii prawnych**: Adwokat może sporządzać opinie prawne, które są formalnymi dokumentami zawierającymi analizę prawną określonego zagadnienia. Opinie te mogą być wykorzystywane przez klientów do podejmowania decyzji biznesowych lub osobistych.
   - **Opracowywanie projektów aktów prawnych**: Adwokat ma kompetencje do przygotowywania projektów umów, regulaminów, statutów oraz innych dokumentów prawnych, które są niezbędne w działalności gospodarczej i administracyjnej.
   - **Występowanie przed sądami i urzędami**: Adwokat reprezentuje swoich klientów przed sądami wszystkich instancji oraz przed różnymi urzędami, co obejmuje zarówno postępowania cywilne, karne, jak i administracyjne.

2. **Poświadczenia odpisów dokumentów**:
   - Adwokat ma prawo do sporządzania poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem, co jest istotne w obrocie prawnym i gospodarczym. Poświadczenie takie musi zawierać podpis adwokata, datę, miejsce sporządzenia oraz, na żądanie, godzinę dokonania czynności. W przypadku dokumentów zawierających cechy szczególne (np. dopiski, poprawki, uszkodzenia), adwokat ma obowiązek odnotować to w poświadczeniu.

#### Odbiorcy pomocy prawnej

Pomoc prawna świadczona przez adwokatów jest dostępna dla szerokiego kręgu odbiorców:
- **Osoby fizyczne**: Indywidualni klienci, którzy potrzebują wsparcia prawnego w sprawach osobistych, rodzinnych, majątkowych itp.
- **Podmioty gospodarcze**: Firmy i przedsiębiorstwa, które korzystają z usług adwokatów w zakresie doradztwa prawnego, sporządzania umów, reprezentacji w sporach sądowych i administracyjnych.
- **Jednostki organizacyjne**: Organy państwowe, samorządowe, osoby prawne, organizacje społeczne i polityczne oraz inne podmioty nieposiadające osobowości prawnej, które mogą potrzebować specjalistycznej pomocy prawnej.

#### Definicja jednostki organizacyjnej

Przepis precyzuje, że przez jednostkę organizacyjną rozumie się:
- **Organy państwowe lub samorządowe**: Instytucje publiczne, które mogą wymagać wsparcia prawnego w zakresie swojej działalności.
- **Osoby prawne**: Podmioty posiadające osobowość prawną, takie jak spółki, fundacje, stowarzyszenia.
- **Organizacje społeczne lub polityczne**: Różnego rodzaju organizacje, które mogą potrzebować pomocy prawnej w zakresie swojej działalności statutowej.
- **Inne podmioty nieposiadające osobowości prawnej**: Podmioty, które mimo braku osobowości prawnej, prowadzą działalność wymagającą wsparcia prawnego.

### Podsumowanie

Art. 4 Prawa o adwokaturze, mimo że utracił moc, stanowił kluczowy przepis określający zakres działalności adwokata oraz zasady świadczenia pomocy prawnej. Przepis ten podkreślał rolę adwokata jako profesjonalisty, który świadczy wszechstronną pomoc prawną na rzecz osób fizycznych, podmiotów gospodarczych oraz jednostek organizacyjnych. Wspomniane uprawnienia i obowiązki adwokata są fundamentalne dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania systemu prawnego i ochrony praw obywateli.

Porada prawna

Porada prawna w przepisach

Kodeks karny wykonawczy1 przepis

Kodeks postępowania karnego (kpk)1 przepis

o Najwyższej Izbie Kontroli1 przepis

o radcach prawnych1 przepis

Prawo o adwokaturze1 przepis