W rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel to osoba, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości wskutek jej wywłaszczenia albo przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawie innych tytułów. Jest to definicja szczególna, używana przede wszystkim w regulacjach dotyczących wywłaszczenia i zwrotu nieruchomości.

Nie każdy wcześniejszy właściciel nieruchomości jest „poprzednim właścicielem” w ustawowym znaczeniu. Pojęcie to nie obejmuje co do zasady osoby, która dobrowolnie sprzedała, darowała lub zamieniła nieruchomość, ponieważ nie została pozbawiona własności w sposób wskazany w definicji. O zakwalifikowaniu danej osoby decyduje podstawa i sposób utraty prawa własności, a nie sam fakt wcześniejszego ujawnienia jej w księdze wieczystej.

Status poprzedniego właściciela ma znaczenie między innymi przy ustalaniu kręgu osób uprawnionych do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, gdy stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepisy przyznają określone uprawnienia również spadkobiercom poprzedniego właściciela, ale wymagają każdorazowego sprawdzenia przesłanek i terminów przewidzianych w ustawie.

o gospodarce nieruchomościami

Art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami reguluje kwestie związane z użyciem wywłaszczonej nieruchomości na cele inne niż te określone w decyzji o wywłaszczeniu oraz procedurę zwrotu takiej nieruchomości poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercom.

#### 1. Zasada użycia nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia

Przepis ten ustanawia fundamentalną zasadę, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wyjątek od tej zasady stanowi sytuacja, gdy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot nieruchomości.

#### 2. Procedura zawiadomienia

W przypadku zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel, właściwy organ ma obowiązek zawiadomić poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze. Zawiadomienie to musi zawierać szczegółowe informacje, takie jak:
- Wskazanie nieruchomości według księgi wieczystej lub zbioru dokumentów oraz według katastru nieruchomości.
- Oznaczenie decyzji administracyjnej stanowiącej podstawę wywłaszczenia.
- Imię i nazwisko poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy.
- Informację o możliwości zwrotu nieruchomości oraz pouczenie o skutkach niezłożenia wniosku w terminie.

#### 3. Obwieszczenie w przypadku braku możliwości ustalenia adresu

Jeżeli nie jest możliwe ustalenie adresu poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy, zawiadomienie dokonuje się w drodze obwieszczenia. Obwieszczenie musi być podane do publicznej wiadomości na okres 3 miesięcy poprzez wywieszenie w siedzibie właściwego organu oraz umieszczenie na jego stronie podmiotowej w Biuletynie Informacji Publicznej. Dodatkowo, informacja o obwieszczeniu musi być ogłoszona w prasie lokalnej o zasięgu obejmującym co najmniej powiat, na terenie którego położona jest nieruchomość.

#### 4. Warunki zwrotu nieruchomości

Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wniosek o zwrot składa się do starosty, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej.

#### 5. Procedura w przypadku udziałów

W przypadku gdy postępowanie dotyczy udziału w wywłaszczonej nieruchomości, starosta zawiadamia pozostałych uprawnionych o możliwości zwrotu udziału. Jeżeli zgłoszono więcej niż jedno żądanie zwrotu, starosta prowadzi jedno postępowanie dotyczące wszystkich żądań.

#### 6. Termin na złożenie wniosku o zwrot

Uprawnienie do zwrotu wygasa, jeżeli wniosek nie zostanie złożony w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia lub od dnia następującego po dniu, w którym upłynął okres obwieszczenia. Dodatkowo, uprawnienie do zwrotu wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku o zwrot.

### Podsumowanie

Art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami wprowadza szczegółowe regulacje mające na celu ochronę praw poprzednich właścicieli wywłaszczonych nieruchomości. Procedury zawiadamiania oraz warunki zwrotu nieruchomości są jasno określone, co ma na celu zapewnienie transparentności i sprawiedliwości w procesie wywłaszczenia i ewentualnego zwrotu nieruchomości.

Poprzedni właściciel

Poprzedni właściciel - definicja

Poprzedni właściciel w przepisach

o gospodarce nieruchomościami4 przepisy