Polski język migowy (PJM)

Polski język migowy (PJM) to język służący do porozumiewania się za pomocą przekazu odbieranego wzrokiem i kształtowanego w przestrzeni. Ustawa „Język migowy i inne środki komunikowania się” ujmuje go jako język naturalny, a więc taki, który nie jest jedynie doraźnym zestawem gestów ani pomocniczym sposobem przekazywania pojedynczych informacji. Ma własny sposób organizowania komunikatów i służy rzeczywistej komunikacji między osobami posługującymi się tym językiem.

Najważniejsze elementy tego pojęcia to:

• naturalność, wskazująca, że PJM jest pełnoprawnym językiem komunikowania się, a nie wyłącznie techniką wspierającą mowę lub rozumienie tekstu;
• wizualno-przestrzenny charakter, oznaczający, że przekaz jest postrzegany wzrokiem, a jego znaczenie wiąże się także z ruchem, układem i wykorzystaniem przestrzeni;
• funkcja komunikacyjna, ponieważ PJM służy wyrażaniu i odbieraniu informacji, myśli oraz innych treści w kontakcie z drugą osobą;
• adresaci określeni jako osoby uprawnione, czyli osoby, do których odnosi się ustawa w ramach regulacji dotyczących języka migowego i komunikowania się.

W ustawie pojęcie PJM pozwala jednoznacznie nazwać konkretny język używany przez osoby uprawnione. Ma to znaczenie przy odróżnianiu go od innych środków komunikowania się, w tym sposobów wspomagających porozumiewanie się. Dzięki ustawowej definicji wiadomo, że chodzi nie o dowolne gesty, lecz o naturalny język o określonym, wizualno-przestrzennym sposobie przekazu.

W praktyce termin ten jest punktem odniesienia dla przepisów, które dotyczą komunikacji z udziałem osób uprawnionych. Podkreśla, że PJM jest samodzielnym językiem, a nie wyłącznie zastępczą formą komunikacji. Jego znaczenie obejmuje zarówno sam sposób przekazywania treści, jak i potrzebę uwzględniania tego sposobu w sytuacjach, w których przepisy ustawy odnoszą się do porozumiewania się.