Pojazd kolejowy specjalny

„Pojazd kolejowy specjalny” to szczególna kategoria pojazdu kolejowego wyodrębniona ze względu na jego przeznaczenie. W rozumieniu ustawy „Transport kolejowy” chodzi o pojazd, który nie jest wykorzystywany przede wszystkim do zwykłego przewozu osób lub rzeczy, lecz służy wykonywaniu określonych prac związanych z koleją albo reagowaniu na zdarzenia wymagające działań ratowniczych.

O zakwalifikowaniu pojazdu do tej kategorii decydują dwa podstawowe elementy. Po pierwsze, musi on być pojazdem kolejowym, a więc urządzeniem przeznaczonym do poruszania się po infrastrukturze kolejowej lub pozostającym z nią w funkcjonalnym związku. Po drugie, jego przeznaczenie musi odpowiadać jednemu z celów wskazanych w ustawie. Może to być:

• utrzymanie infrastruktury kolejowej, czyli wykonywanie prac potrzebnych do zachowania jej sprawności i właściwego stanu,
• naprawa infrastruktury, obejmująca usuwanie uszkodzeń i przywracanie jej funkcjonalności,
• budowa infrastruktury kolejowej,
• prowadzenie działań ratowniczych.

Wystarczy, aby pojazd był przeznaczony do realizacji jednego z tych celów. Nie jest konieczne, by wykonywał wszystkie wymienione rodzaje zadań. Istotna jest jego funkcja i zamierzone zastosowanie, a nie sama nazwa, wygląd czy nietypowa konstrukcja.

Definicja ma znaczenie porządkujące. Pozwala ustalić, jakie pojazdy należy traktować jako specjalne na potrzeby przepisów dotyczących transportu kolejowego. W praktyce obejmuje ona między innymi pojazdy wykorzystywane przy pracach na infrastrukturze oraz pojazdy kierowane do usuwania skutków zdarzeń na kolei. Dzięki temu możliwe jest odróżnienie ich od innych pojazdów kolejowych i stosowanie do nich właściwych regulacji związanych z ich rolą w utrzymaniu, rozwoju oraz zabezpieczaniu infrastruktury kolejowej.