Pojazd historyczny

Pojazd historyczny to pojazd kolejowy, który ze względu na swoją wartość muzealną, zabytkową, techniczną albo związek z historią został objęty szczególnym rozumieniem w ustawie „Transport kolejowy”. Nie chodzi więc wyłącznie o pojazd stary. O jego statusie decyduje spełnienie określonych przesłanek wskazanych w ustawie.

Za pojazd historyczny uznaje się pojazd:

• wpisany do inwentarza muzealiów prowadzonego na podstawie przepisów o muzeach;
• ujęty w inwentarzu muzeum, rejestrze zabytków albo wojewódzkiej ewidencji zabytków, prowadzonych na podstawie przepisów o ochronie zabytków;
• będący lokomotywą parową eksploatowaną przed wskazanym w ustawie momentem;
• albo spełniający przynajmniej jeden z warunków odnoszących się do jego znaczenia technicznego lub historycznego.

W tej ostatniej grupie mieszczą się pojazdy zawierające unikatowe rozwiązania konstrukcyjne, które pokazują kolejne etapy rozwoju techniki kolejowej. Status mogą uzyskać także pojazdy związane z ważnymi wydarzeniami historycznymi albo użytkowane przez znane postacie historyczne. Oznacza to, że historyczny charakter pojazdu może wynikać zarówno z formalnego wpisu lub ujęcia w odpowiedniej ewidencji, jak i z jego szczególnych cech technicznych lub udokumentowanego znaczenia dziejowego.

Znaczenie praktyczne tej definicji polega na wyodrębnieniu pojazdów, które mają szczególną wartość dla ochrony dziedzictwa kolejowego i dokumentowania rozwoju kolejnictwa. Kategoria ta porządkuje ocenę pojazdu na potrzeby stosowania przepisów ustawy „Transport kolejowy”. Nie każdy zachowany lub nieużywany pojazd kolejowy będzie zatem pojazdem historycznym, jeżeli nie został objęty wskazanym wpisem, nie jest określonego rodzaju albo nie spełnia wymagań dotyczących jego unikatowości, związku z wydarzeniami lub związku z postaciami historycznymi. Pojęcie to ma znaczenie również w przepisach o ubezpieczeniach obowiązkowych, gdzie służy określeniu odpowiedniej kategorii pojazdów.