Podstawowe wielkości i wskaźniki

„Podstawowe wielkości i wskaźniki” to określenie używane w ustawie o statystyce publicznej dla wartości, danych lub mierników, które Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ma obowiązek ogłaszać, ponieważ taki obowiązek wynika z innych, odrębnych przepisów. Nie chodzi więc o wszystkie informacje opracowywane w ramach statystyki publicznej, lecz o szczególną kategorię wielkości i wskaźników wskazanych w regulacjach znajdujących się poza samą definicją.

Istotą tego pojęcia są trzy elementy:

• przedmiotem są wielkości lub wskaźniki, czyli określone dane albo mierniki opisujące zjawiska podlegające ujęciu statystycznemu;
• istnieje przepis odrębny od ustawy o statystyce publicznej, który przewiduje obowiązek ich ogłaszania;
• adresatem tego obowiązku jest Prezes Głównego Urzędu Statystycznego, a jego realizacja następuje każdorazowo wtedy, gdy wynika to z właściwej regulacji.

Sformułowanie „każdorazowo” podkreśla, że obowiązek ogłoszenia nie powstaje wyłącznie na podstawie ogólnej roli Prezesa GUS, lecz wymaga oparcia w konkretnym przepisie odrębnym. Sama definicja nie wskazuje, jakie dokładnie wartości lub wskaźniki należą do tej grupy. Ich zakres wynika z przepisów, które nakazują ich ogłaszanie.

W ustawie o statystyce publicznej pojęcie to porządkuje relację między ogólnymi zasadami funkcjonowania statystyki publicznej a szczególnymi obowiązkami publikacyjnymi ustanowionymi w innych przepisach. Ma także znaczenie praktyczne, ponieważ pozwala ustalić, że ogłoszenie określonej wielkości lub wskaźnika jest zadaniem Prezesa GUS wynikającym z obowiązku prawnego, a nie tylko działaniem podejmowanym według uznania. Aby ustalić, jakie dane obejmuje dana kategoria, trzeba odwołać się do właściwych odrębnych regulacji.