Podmiotach niepowiązanych

„Podmioty niepowiązane” to określenie używane w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych dla wskazania podmiotów, które nie mieszczą się w ustawowej kategorii podmiotów powiązanych. Jest to definicja o charakterze negatywnym. Nie opisuje ona odrębnych cech, które każdy taki podmiot musi posiadać, lecz wskazuje, że o zakwalifikowaniu decyduje brak statusu podmiotu powiązanego w rozumieniu przepisów ustawy.

Najważniejsze elementy tego pojęcia to:

• istnienie podmiotu, którego dotyczy dana regulacja,
• brak zakwalifikowania go jako podmiotu powiązanego,
• ocena dokonana na podstawie ustawowego rozróżnienia między podmiotami powiązanymi i niepowiązanymi.

Samo określenie nie oznacza, że między danymi podmiotami nie występują żadne kontakty, umowy, transakcje ani relacje gospodarcze. Z definicji wynika jedynie, że nie mają one statusu podmiotów powiązanych w zakresie, w jakim status ten jest rozumiany na gruncie ustawy. Nie jest to więc opis rodzaju działalności, formy prawnej ani wielkości podmiotu.

W praktyce pojęcie służy wyznaczeniu drugiej, przeciwstawnej kategorii wobec podmiotów powiązanych. Ma znaczenie wszędzie tam, gdzie przepisy podatkowe różnicują skutki prawne, obowiązki lub sposób oceny sytuacji w zależności od tego, czy podmioty są ze sobą powiązane. Pozwala ustalić, że określone podmioty należy traktować jako należące do grupy podmiotów niepowiązanych, bez przypisywania im szczególnych cech niewskazanych w definicji.

Weryfikacja tego statusu wymaga najpierw odniesienia konkretnej sytuacji do przepisów określających, czym są podmioty powiązane. Dopiero stwierdzenie, że dany podmiot nie spełnia kryteriów tej kategorii, uzasadnia zastosowanie określenia „podmiot niepowiązany”. W ten sposób definicja z art. 23m. porządkuje terminologię ustawy i ułatwia rozgraniczenie sytuacji objętych regulacjami dotyczącymi powiązań od pozostałych przypadków.