Podatek akcyzowy

Podatek akcyzowy jest pośrednim podatkiem o charakterze selektywnym, nakładanym na określone towary, a w niektórych przypadkach także na określone czynności związane z ich produkcją, sprzedażą lub przemieszczaniem. Jego ciężar ekonomiczny zazwyczaj ponosi konsument, ponieważ kwota akcyzy jest uwzględniana w cenie towaru, natomiast podatnikiem jest najczęściej producent, importer albo podmiot dokonujący nabycia wewnątrzwspólnotowego.

Akcyza obejmuje przede wszystkim wyroby akcyzowe, takie jak paliwa i inne wyroby energetyczne, energia elektryczna, napoje alkoholowe, wyroby tytoniowe, płyn do papierosów elektronicznych oraz wyroby nowatorskie. Szczególne zasady dotyczą również samochodów osobowych sprowadzanych z zagranicy. Zakres opodatkowania, stawki, moment powstania obowiązku podatkowego oraz sposób rozliczenia zależą od rodzaju wyrobu i czynności, z którą wiąże się podatek.

Najważniejsze cechy akcyzy:

• jest podatkiem nakładanym tylko na ustawowo określone towary lub czynności;
• może powstać między innymi w związku z produkcją, importem albo nabyciem towarów z innego państwa Unii Europejskiej;
• podlega rozliczeniu według stawek właściwych dla danego wyrobu, wyrażonych kwotowo, procentowo albo w sposób mieszany;
• w określonych przypadkach wiąże się z obowiązkiem stosowania znaków akcyzy;
• może być objęta zwolnieniem, jeżeli spełnione są warunki przewidziane w przepisach.

Akcyza pełni funkcję fiskalną, ponieważ zasila dochody publiczne, oraz regulacyjną. Wyższe opodatkowanie niektórych produktów może ograniczać ich konsumpcję albo rekompensować koszty społeczne związane z ich używaniem. Z podatkiem akcyzowym wiążą się obowiązki ewidencyjne, deklaracyjne i rejestracyjne, a ich naruszenie może prowadzić do odpowiedzialności na podstawie przepisów karnych skarbowych. Dotyczy to także wprowadzania w błąd organu podatkowego oraz obrotu wyrobami bez wymaganych znaków akcyzy.

Nienależnie zapłacona akcyza albo zapłacona w kwocie wyższej od należnej może stanowić nadpłatę, podlegającą rozliczeniu na zasadach określonych w przepisach podatkowych. Podatek akcyzowy należy odróżnić od opłaty emisyjnej, która jest odrębną opłatą dotyczącą paliw silnikowych, choć jej naliczenie jest powiązane z momentem powstania zobowiązania w akcyzie.