Podatek

Podatek to publicznoprawne, pieniężne świadczenie o charakterze przymusowym, nakładane na podstawie ustawy na rzecz państwa albo jednostki samorządu terytorialnego. Podatek nie jest odpłatnością za indywidualnie oznaczoną usługę publiczną. Jego zapłata służy finansowaniu zadań publicznych, a podatnik co do zasady nie otrzymuje w zamian bezpośredniego i równoważnego świadczenia.

Obowiązek podatkowy powstaje w związku ze zdarzeniem określonym w przepisach, na przykład uzyskaniem dochodu, dokonaniem sprzedaży lub posiadaniem nieruchomości. Ustawa określa między innymi podatnika, przedmiot opodatkowania, podstawę opodatkowania, stawkę, terminy rozliczenia i zapłaty oraz ewentualne ulgi i zwolnienia. Podatnikiem jest podmiot, na którym ciąży obowiązek podatkowy. W niektórych podatkach inne osoby mogą być zobowiązane do obliczenia, pobrania i wpłacenia podatku, jako płatnicy albo inkasenci.

Podstawowe rodzaje podatków wyróżnia się według różnych kryteriów:

• podatki bezpośrednie obciążają podatnika w związku z jego dochodem, przychodem lub majątkiem, natomiast podatki pośrednie są związane przede wszystkim z obrotem i konsumpcją;
• podatki dochodowe dotyczą dochodów lub przychodów, podatki majątkowe odnoszą się do posiadania albo nabycia majątku, a podatki konsumpcyjne obciążają nabywanie towarów i usług;
• podatek może być państwowy albo stanowić dochód jednostki samorządu terytorialnego.

Do podatków związanych z obrotem należy podatek od towarów i usług, którego rozliczenie obejmuje między innymi obliczenie kwoty podatku i wpłatę w ustawowym terminie. Podatki mogą także wpływać na koszty utrzymania nieruchomości, w tym nieruchomości wspólnej, oraz na rozliczenia związane z nieruchomościami i ich wartością.

W praktyce wykonanie obowiązku podatkowego może wymagać prowadzenia ewidencji, składania deklaracji lub innych informacji oraz terminowej zapłaty. Nadpłacony podatek podlega zwrotowi na zasadach określonych w przepisach. Za zaległości podatkowe podatnik odpowiada co do zasady całym swoim majątkiem. Niewpłacenie podatku, niepobranie go przez zobowiązany podmiot, niezłożenie deklaracji lub posłużenie się nierzetelnymi fakturami może prowadzić do odpowiedzialności karnej skarbowej albo karnej.