Przepis określa, co dzieje się po zakończeniu udziału podmiotu w piaskownicy regulacyjnej. Komisja ma ocenić przyjęty projekt, a następnie przygotować dokumentację końcową. Dokumentacja ta musi obejmować dwa elementy: potwierdzenie uczestnictwa w piaskownicy regulacyjnej oraz raport końcowy. Dla uczestniczącego podmiotu najważniejszym skutkiem jest otrzymanie potwierdzenia uczestnictwa. Komisja ma obowiązek mu je doręczyć po zakończeniu udziału. Przepis nie określa treści raportu końcowego, sposobu przeprowadzenia oceny projektu ani terminu wykonania tych czynności. Nie wynika z niego również, że raport jest doręczany podmiotowi. Wiadomo natomiast, że ocena projektu i sporządzenie obu wskazanych dokumentów należą do końcowych działań Komisji.

o systemach sztucznej inteligencji

Uczestnik piaskownicy regulacyjnej może zwrócić się do Komisji o wydanie opinii indywidualnej dotyczącej systemu sztucznej inteligencji objętego jego projektem. Ma na to 90 dni od dnia doręczenia potwierdzenia uczestnictwa w piaskownicy. Wniosek powinien spełniać wymagania określone w przepisach wskazanych w ustawie. Komisja powinna wydać opinię w ciągu 14 dni od złożenia wniosku. Jeżeli wniosek zawiera braki, Komisja wzywa do ich uzupełnienia. Uczestnik ma na to 7 dni od doręczenia wezwania. Brak uzupełnienia w tym terminie powoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania, o czym wnioskodawca jest powiadamiany. W odniesieniu do tej opinii nie stosuje się ponadto niektórych przepisów wskazanych w ustawie.

Przepis określa działania, które może podejmować minister właściwy do spraw informatyzacji w związku z zadaniami dotyczącymi sztucznej inteligencji. Może on udzielać pomocy finansowej na badania naukowe i prace rozwojowe, a także finansować lub współfinansować programy i projekty. Pieniądze mogą pochodzić między innymi z budżetu państwa w formie dotacji celowej, z budżetu Unii Europejskiej, z bezzwrotnej pomocy zagranicznej oraz z innych programów powierzonych ministrowi do realizacji. Minister może również inicjować, wspierać i realizować programy obejmujące badania, prace rozwojowe oraz działania przygotowujące do wdrożenia ich wyników. Do jego zadań należy także zapewnienie Komisji warunków technologicznych i infrastrukturalnych potrzebnych do ustanowienia piaskownicy regulacyjnej. Programy i projekty realizują jednostki podległe ministrowi lub przez niego nadzorowane, w ramach przypisanych im zadań. Minister popularyzuje następnie efekty wykonanych działań.

Przepis nie tworzy samodzielnych definicji najważniejszych pojęć związanych ze sztuczną inteligencją. Wskazuje, że należy je rozumieć tak, jak zostały określone w odpowiednich przepisach rozporządzenia dotyczącego sztucznej inteligencji. Dotyczy to między innymi systemu sztucznej inteligencji, ryzyka, dostawcy, operatora oraz wprowadzenia do obrotu. Takie odesłanie obejmuje także pojęcia związane z kontrolą i oceną systemów, w tym wycofanie systemu z użytku lub z rynku, ocenę zgodności, jednostkę notyfikowaną, organ nadzoru rynku i właściwy organ krajowy. W przepisie wskazano również znaczenie pojęć „piaskownica regulacyjna” oraz „model sztucznej inteligencji ogólnego przeznaczenia”. W praktyce oznacza to, że przy stosowaniu ustawy trzeba sprawdzać znaczenie tych terminów w rozporządzeniu, zamiast nadawać im własne, potoczne znaczenie.

Komisja odpowiada przede wszystkim za kontrolowanie, czy przestrzegane są przepisy dotyczące sztucznej inteligencji, oraz za wykonywanie zadań organu nadzoru rynku. Może wydawać postanowienia i decyzje w sprawach naruszeń, prowadzić rejestr skarg, wydawać opinie indywidualne i wyjaśnienia, a także monitorować oraz upowszechniać orzecznictwo. Jej kontrola nie obejmuje zadań wskazanych w przepisie jako wyłączone i musi uwzględniać określone ograniczenia dotyczące zakresu stosowania przepisów. Do obowiązków Komisji należy również wspieranie rozwoju, badań, innowacyjności i konkurencyjności w dziedzinie sztucznej inteligencji oraz przeciwdziałanie zagrożeniom dla bezpieczeństwa systemów. Komisja współpracuje z organami i instytucjami krajowymi oraz zagranicznymi, w tym z dostawcami modeli ogólnego przeznaczenia. Ma także tworzyć i prowadzić piaskownice regulacyjne, przygotowywać publikacje i programy edukacyjne, udostępniać informacje w Biuletynie Informacji Publicznej oraz przedstawiać propozycje zmian legislacyjnych. Co roku publikuje również przykłady dobrych praktyk stosowania systemów sztucznej inteligencji.

Komisja tworzy piaskownicę regulacyjną dla wybranych podmiotów realizujących projekty związane ze sztuczną inteligencją. Udział jest przyznawany w drodze decyzji. Komisja może zgodzić się na odstępstwo od określonych przepisów albo pomóc uczestnikowi w osiągnięciu zgodności z wymaganiami dotyczącymi systemu. Piaskownica może być prowadzona wspólnie z innym organem krajowym, organem państwa Unii Europejskiej albo Europejskim Urzędem ds. Sztucznej Inteligencji. W piaskownicy można zajmować się między innymi zarządzaniem ryzykiem, zbiorami danych, dokumentacją techniczną, rejestrowaniem zdarzeń, instrukcją obsługi, systemem jakości, oceną zgodności, deklaracją zgodności UE, oznakowaniem CE, rejestracją w unijnej bazie oraz monitorowaniem systemu po wprowadzeniu do obrotu. Komisja określa także limit użytkowników i innych podmiotów objętych projektami, czas trwania oraz pozostałe obowiązki. Uczestnicy są wybierani w konkursie, a Komisja może zapewnić środowisko technologiczne do bezpiecznych testów. Piaskownica trwa od 6 do 12 miesięcy.

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych przedstawia Komisji albo podmiotom uczestniczącym w piaskownicy regulacyjnej opinie o tym, jakich wymagań regulacyjnych należy oczekiwać przy przetwarzaniu danych osobowych w ramach piaskownicy. Oznacza to, że uczestnicy oraz Komisja mogą otrzymać stanowisko organu dotyczące podejścia do ochrony danych w prowadzonych tam działaniach. Przedstawianie takich opinii nie ogranicza uprawnień nadzorczych Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Organ nadal może wykonywać swoje kompetencje nadzorcze wynikające z przepisów o ochronie danych osobowych. Przy formułowaniu opinii należy ponadto uwzględnić regulację wskazaną w przepisie, dotyczącą wykonywania zadań przez organy ochrony danych w związku z piaskownicą regulacyjną.

Mikroprzedsiębiorcy, mali i średni przedsiębiorcy uczestniczą w piaskownicy regulacyjnej bez opłat. W przypadku jednostek samorządu terytorialnego udział może być odpłatny, ale opłata nie może przekroczyć dwukrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę. Dla pozostałych podmiotów ustawowy limit jest wyższy i wynosi czterokrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę. Przepis określa maksymalne granice opłat, a nie ich konkretne kwoty. Wysokość opłat dla jednostek samorządu terytorialnego i innych podmiotów, a także sposób ich wnoszenia, ma określić minister właściwy do spraw informatyzacji w rozporządzeniu. Przy ustalaniu tych zasad ma on uwzględnić rodzaj uczestnika, zakres piaskownicy regulacyjnej oraz potrzebę zapewnienia jej prawidłowej i efektywnej obsługi.

Komisja zarówno ogłasza, jak i rozstrzyga konkurs dotyczący uczestnictwa w piaskownicy regulacyjnej. Informacja o konkursie musi zostać opublikowana w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Komisji. Dzięki temu zainteresowani mogą sprawdzić, czego dotyczy konkurs, do kiedy, gdzie i w jaki sposób należy złożyć ofertę oraz jakie dokumenty trzeba dołączyć. Ogłoszenie powinno również wskazywać kryteria oceny ofert i termin podania wyników. Jednym z wymaganych dokumentów jest plan projektu. Powinien on opisywać między innymi harmonogram testowania i cele projektu, a także wymogi dotyczące systemu sztucznej inteligencji stosowane podczas testów. W planie należy ponadto przedstawić zasady przetwarzania danych osobowych, procedury zarządzania ryzykiem oraz warunki przeprowadzania testów w warunkach rzeczywistych. Przepis wskazuje więc zarówno podstawowe informacje, które musi zawierać ogłoszenie, jak i zakres informacji wymaganych w planie projektu.

Komisja powołuje zespół konkursowy, który sprawdza oferty pod kątem zgodności z warunkami określonymi w rozporządzeniu 2024/1689 i ustawie. Zespół przygotowuje protokół oceny ofert oraz projekt listy rankingowej. Następnie Komisja zatwierdza te dokumenty. O miejscu podmiotu na liście decyduje liczba uzyskanych punktów. Do piaskownicy regulacyjnej trafiają podmioty z najwyższymi wynikami, aż do wykorzystania ustalonego limitu użytkowników. Podmioty, które nie mają siedziby ani oddziału w Unii Europejskiej, mogą zostać zakwalifikowane dopiero po rozpatrzeniu wszystkich pozostałych podmiotów, również w ramach tego limitu. Protokół oceny ofert i lista rankingowa są udostępniane w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Komisji.

Przepis określa zadania Komisji przy tworzeniu piaskownicy regulacyjnej dla konkretnego projektu. Komisja wyznacza dwa podstawowe parametry: maksymalną liczbę użytkowników i innych podmiotów, na które projekt może oddziaływać, oraz zakres samej piaskownicy. Oznacza to, że na etapie jej ustanawiania określa zarówno skalę oddziaływania projektu, jak i ramy, w których ma on być prowadzony. Po uzyskaniu zgody na odstępstwo Komisja musi w ciągu 7 dni przekazać elektroniczną informację o ustanowieniu piaskownicy Komisji Europejskiej i Europejskiej Radzie ds. Sztucznej Inteligencji. Komisja zajmuje się także sprawozdaniami wskazanymi w przepisie unijnym: przyjmuje je, a następnie przekazuje obu tym instytucjom elektronicznie. Musi przy tym zachować terminy i zasady określone w tym przepisie.

Przepis nakłada na podmiot uczestniczący w piaskownicy regulacyjnej obowiązki informacyjne i sprawozdawcze. Podmiot musi poinformować użytkowników oraz inne podmioty, na które projekt oddziałuje lub może oddziaływać, o swoim uczestnictwie w piaskownicy i o warunkach tego uczestnictwa. Taką informację trzeba również zamieścić na stronie internetowej. Strona powinna zawierać także informację o warunkach zakwalifikowania do piaskownicy regulacyjnej. Ponadto podmiot składa Komisji roczny raport z przebiegu realizacji projektu. Jeśli zmienią się okoliczności prawne lub faktyczne związane z projektem, musi niezwłocznie poinformować o tym Komisję. Tego zawiadomienia nie należy odkładać do czasu sporządzenia rocznego raportu. Przepis wskazuje te obowiązki bezpośrednio po stronie podmiotu uczestniczącego w piaskownicy regulacyjnej.

Komisja może kontrolować podmiot uczestniczący w piaskownicy regulacyjnej, ale tylko w zakresie przestrzegania warunków, na podstawie których został do niej zakwalifikowany. Do takiej kontroli stosuje się zasady określone w rozdziale 3, z wyjątkami wskazanymi w tym przepisie. Oznacza to, że nie mają zastosowania niektóre regulacje dotyczące kontroli, w tym określone przepisy o czynnościach kontrolnych. Jeżeli kontrola wykaże naruszenie warunków uczestnictwa, Komisja wzywa podmiot do jego usunięcia. Termin wyznaczony w wezwaniu musi wynosić co najmniej 30 dni od jego otrzymania. Jeżeli podmiot nie usunie naruszenia w tym czasie, Komisja podejmuje uchwałę o wyłączeniu go z piaskownicy regulacyjnej. Wyłączenie nie następuje od razu, ponieważ uchwała zaczyna obowiązywać po upływie 14 dni od jej doręczenia.

Piaskownica regulacyjna

Piaskownica regulacyjna w przepisach

o systemach sztucznej inteligencji13 przepisów