Pełnomocnictwo procesowe

Pełnomocnictwo procesowe to umocowanie udzielone innej osobie do działania w imieniu strony w postępowaniu sądowym. Pełnomocnik podejmuje czynności procesowe za mocodawcę, składa pisma i oświadczenia, uczestniczy w rozprawach oraz korzysta z uprawnień związanych z prowadzeniem sprawy w zakresie określonym pełnomocnictwem. Skutki jego czynności powstają bezpośrednio dla reprezentowanej strony, a nie dla pełnomocnika.

Pełnomocnictwo procesowe różni się od pełnomocnictwa materialnego, które dotyczy dokonywania czynności prawnych, na przykład zawierania umów. Może obejmować prowadzenie wszystkich spraw sądowych, określoną sprawę albo tylko wybrane czynności procesowe. Zakres umocowania ma znaczenie między innymi przy zawieraniu ugody, uznaniu powództwa, zrzeczeniu się roszczenia lub odbiorze świadczenia.

W postępowaniu cywilnym pełnomocnikiem może być przede wszystkim adwokat lub radca prawny, ale w przypadkach wskazanych w przepisach także inne osoby, w tym rzecznik patentowy, doradca restrukturyzacyjny, współuczestnik sporu, osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia oraz niektórzy krewni. Ustawa może również dopuszczać reprezentowanie strony przez pracownika określonej jednostki albo przedstawiciela organizacji społecznej, samorządowej lub konsumenckiej.

Najważniejsze cechy:

• pełnomocnik działa w granicach udzielonego umocowania i podlega regułom właściwym dla danego postępowania;
• pełnomocnictwo może zostać udzielone dobrowolnie przez stronę albo powstać wskutek ustanowienia pełnomocnika przez sąd;
• ustanowienie adwokata lub radcy prawnego przez sąd jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa procesowego, co co do zasady zobowiązuje tę osobę do zastępowania strony;
• wygaśnięcie pełnomocnictwa nie zawsze powoduje natychmiastowe ustanie działań pełnomocnika, ponieważ w określonych sytuacjach może on działać do czasu zawieszenia postępowania.

Pełnomocnictwo procesowe występuje także w postępowaniach związanych z upadłością, restrukturyzacją i szczególnymi postępowaniami kompensacyjnymi. W tych dziedzinach przepisy mogą odrębnie określać możliwość ustanowienia pełnomocnika oraz odpowiedzialność osoby zarządzającej za jego działania. Nie należy utożsamiać pełnomocnictwa procesowego z prawem pomocy, które dotyczy pokrycia kosztów postępowania lub ustanowienia reprezentanta, w tym także na etapie próby ugodowego zakończenia sporu.