Pchacz

„Pchacz” to określenie używane w ustawie „Nowość Żegluga śródlądowa” wobec szczególnego rodzaju statku śródlądowego. Chodzi o jednostkę, która ma własny napęd mechaniczny i jest związana z wykonywaniem zadania polegającego na przemieszczaniu innych statków przez ich pchanie.

Aby statek mieścił się w tym pojęciu, muszą być spełnione dwa podstawowe warunki:

• powinien być statkiem o napędzie mechanicznym, czyli jednostką wyposażoną w mechaniczne źródło napędu umożliwiające jej samodzielne poruszanie się;
• powinien być przeznaczony do pchania innych statków albo odpowiednio do tego przystosowany.

Drugą przesłankę można rozumieć funkcjonalnie. Nie jest konieczne, aby statek w każdej chwili faktycznie pchał inną jednostkę. Istotne jest to, że został zaprojektowany z takim przeznaczeniem lub ma konstrukcję, wyposażenie i właściwości pozwalające na wykonywanie tej czynności. Definicja obejmuje zatem zarówno statki używane zgodnie z ich podstawowym przeznaczeniem, jak i takie, które zostały technicznie dostosowane do pchania innych statków.

Pchacz służy do przemieszczania innych jednostek po drogach wodnych śródlądowych. W praktyce może oddziaływać na statek znajdujący się przed nim, przekazując mu siłę napędu i umożliwiając wspólne poruszanie się. Jego rola różni się więc od roli jednostki przeznaczonej wyłącznie do samodzielnej żeglugi, ponieważ zasadniczym elementem jego funkcji jest współpraca z innymi statkami.

Tak rozumiane pojęcie ma znaczenie przy ustalaniu, czy dana jednostka podlega przepisom ustawy jako pchacz. Pozwala odróżnić ją od innych statków nie na podstawie nazwy handlowej, lecz przede wszystkim na podstawie napędu oraz celu albo technicznego przystosowania jednostki. W konsekwencji przy ocenie konkretnego statku należy brać pod uwagę jego rzeczywiste cechy i funkcję, a nie tylko sposób, w jaki jest potocznie określany.