Przepis określa podstawowe sposoby gospodarowania przez Krajowy Ośrodek Zasobem. W pierwszej kolejności nieruchomości rolne mają być wydzierżawiane albo sprzedawane w celu powiększenia lub utworzenia gospodarstw rodzinnych. Zasada ta nie obejmuje między innymi gruntów mniejszych niż 1 ha, nieruchomości przeznaczonych w dokumentach planistycznych lub decyzji o warunkach zabudowy na cele inne niż rolne oraz określonych gruntów o przewadze nieużytków lub użytków rolnych najniższych klas, wykorzystywanych na cele energii ze źródeł odnawialnych.

Pozostałe formy obejmują odpłatne korzystanie z mienia, wniesienie go do spółki, oddanie administratorowi, przekazanie w zarząd oraz zamianę nieruchomości. Mienie niezagospodarowane w tych trybach powinno zostać zabezpieczone, może też zostać użyczone na okres do roku albo przeznaczone na inne cele określone w statucie. Grunty rolne mogą być również odłogowane w uzasadnionych gospodarczo przypadkach.

Ustawa przewiduje nieodpłatne przekazywanie nieruchomości Lasom Państwowym, Agencji Mienia Wojskowego oraz jednostkom samorządu terytorialnego, między innymi na cele leśne, związane z zakwaterowaniem Sił Zbrojnych, realizacją zadań samorządu, dróg i inwestycji publicznych. W niektórych sytuacjach wymagane jest uzgodnienie z planem miejscowym, decyzją o warunkach zabudowy albo planem ogólnym gminy, a przy nieruchomościach o powierzchni co najmniej 2 ha także uprzednia zgoda ministra właściwego do spraw rozwoju wsi.

Znaczenie praktyczne mają zabezpieczenia dotyczące wykorzystania przekazanego mienia. Jeżeli w ciągu 10 lat nieruchomość zostanie zbyta, przeznaczona na inny cel albo niewykorzystana zgodnie z umową, Krajowy Ośrodek może żądać jej zwrotu albo zwrotu aktualnej wartości pieniężnej. Przepis reguluje także przekazywanie infrastruktury, nieruchomości pod drogi oraz ustanawianie trwałego zarządu na rzecz właściwych podmiotów.

o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/1991/464/text/U/D19910464Lj.pdf

Przepis określa zasady sprzedaży nieruchomości Zasobu, wskazując, kto może skorzystać z pierwszeństwa nabycia, a także jakie tryby przetargowe stosuje się, gdy sprzedaż na zasadach pierwszeństwa nie dojdzie do skutku. Pierwszeństwo, po cenie ustalonej zgodnie z art. 30, przysługuje między innymi spółdzielni produkcji rolnej władającej faktycznie nieruchomością, której użytkowanie wygasło na podstawie art. 16 ust. 2, dzierżawcy władającemu nieruchomością faktycznie przez co najmniej trzy lata oraz zarządzającemu specjalną strefą ekonomiczną w określonych przypadkach. Do wymaganego okresu dzierżawy dolicza się niektóre wcześniejsze okresy, a jeżeli nieruchomość ma wejść do wspólności majątkowej małżeńskiej, wystarczy, że uprawnienie przysługuje jednemu z małżonków.

Krajowy Ośrodek zawiadamia osobę uprawnioną o przeznaczeniu nieruchomości do sprzedaży, podając cenę i termin złożenia wniosku, nie krótszy niż 21 dni od doręczenia zawiadomienia. Skorzystanie z pierwszeństwa wymaga oświadczenia o zgodzie na nabycie po wskazanej cenie. W razie zbiegu uprawnień decyduje kolejność określona w ust. 1. Bez przetargu może być także sprzedana nieruchomość, która poprawi warunki zagospodarowania nieruchomości przyległej, jeżeli ta nie może być zagospodarowana samodzielnie.

Jeżeli pierwszeństwo nie przysługuje albo sprzedaż na tej podstawie nie nastąpi, zasadą jest publiczny przetarg ustny. W odniesieniu do określonych nieruchomości rolnych pierwszeństwo ma przetarg ograniczony do kategorii podmiotów wskazanych w ust. 3b. Przepis reguluje również przetarg ofert pisemnych, kryteria wyboru ofert, możliwość obniżenia ceny wywoławczej oraz przeszkody w udziale, w szczególności zaległości finansowe i bezumowne władanie nieruchomościami Zasobu.

Przepis określa zasady zawierania umów dzierżawy nieruchomości. Co do zasady umowa jest zawierana po przeprowadzeniu przetargu ofert pisemnych albo publicznego przetargu ustnego. Ust. 1 przewiduje także odpowiednie stosowanie wskazanych przepisów art. 29.

Ust. 2 wymienia sytuacje, w których przetarg nie jest wymagany. Dotyczy to między innymi dalszej dzierżawy przez dotychczasowego dzierżawcę, jeżeli złoży on oświadczenie w odpowiednim terminie i uzgodni z Krajowym Ośrodkiem nowe warunki, przy czym czynsz nie może być niższy od dotychczasowego. Tryb bezprzetargowy może również znaleźć zastosowanie przy dzierżawie na rzecz określonych spółek, spółdzielni produkcji rolnej, osoby korzystającej z ogródka przydomowego, a także w związku z wyłączeniem gruntów z dotychczasowej dzierżawy. Odrębne przesłanki dotyczą nieruchomości pozostających w administrowaniu, w tym osiągnięcia dodatniego wyniku finansowego, udziału pracowników w spółce oraz wniesienia określonych wpłat na jej kapitał. Ust. 3 upraszcza ocenę części nieruchomości pozostającej w administrowaniu, odnosząc warunki dotyczące pracowników i wpłat do zorganizowanej części gospodarstwa.

Przepis określa również skutki braku uzgodnień lub zawarcia umowy w terminach wskazanych w ust. 4. W takich przypadkach dzierżawa odbywa się na zasadach przetargowych. Jeżeli Krajowy Ośrodek nie przedstawi stanowiska w terminie miesiąca od oświadczenia dotychczasowego dzierżawcy, przyjmuje się zgodę na dalszą dzierżawę na dotychczasowych warunkach przez rok.

Ust. 5 pozwala Krajowemu Ośrodkowi wypowiedzieć dzierżawę w celu przeznaczenia nieruchomości na cele publiczne, z odpowiednim zmniejszeniem czynszu przy wyłączeniu tylko części gruntu. Ust. 6 reguluje natomiast podział stosunku dzierżawy po zbyciu części nieruchomości osobie trzeciej.

Przepis określa zasady sprzedaży przez Krajowy Ośrodek niektórych składników Zasobu na rzecz ich najemców lub użytkowników. Sprzedażą mogą zostać objęte domy, lokale mieszkalne i budynki gospodarcze wraz z niezbędnymi gruntami. Podstawą sprzedaży są przepisy wskazanej ustawy o zasadach zbywania mieszkań, z wyłączeniem jej art. 5 oraz z uwzględnieniem szczególnych reguł określonych w ust. 3 i 4.

Na wysokość pomniejszenia ceny wpływa okres pracy i najmu. Uwzględnia się przy tym okres pracy i najmu w państwowych przedsiębiorstwach gospodarki rolnej albo okres pracy i najmu w zlikwidowanym zakładzie pracy, którego mienie przejęły te przedsiębiorstwa. Rozwiązanie to wiąże uprawnienie do pomniejszenia ceny z okresem zatrudnienia i najmu w podmiotach wskazanych w przepisie.

Szczególne uprawnienie przewidziano dla osoby, która stale mieszkała z najemcą w chwili jego śmierci. Na jej wniosek przy ustalaniu pomniejszenia ceny mieszkania można uwzględnić okres pracy i najmu zmarłego najemcy zamiast okresu dotyczącego tej osoby. Uprawnienie to dotyczy stale zamieszkałych ze zmarłym: zstępnych, wstępnych, pełnoletniego rodzeństwa, osób go przysposabiających lub przez niego przysposobionych, a także osoby pozostającej z nim we wspólnym pożyciu małżeńskim.

Przepisy o sprzedaży oraz o ustalaniu okresu pracy i najmu stosuje się odpowiednio także do sprzedaży ogródków przydomowych położonych na obszarach przeznaczonych na cele rolne i garaży osobom, które z nich korzystają. Art. 42 wskazuje więc zarówno przedmiot sprzedaży, podstawę stosowania innych regulacji, jak i szczególne zasady wpływające na cenę.

Państwowe przedsiębiorstwa rolne

Państwowe przedsiębiorstwa rolne w przepisach

o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa4 przepisy