Pacjent

„Pacjent” to, w rozumieniu ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, osoba związana z udzielaniem świadczeń zdrowotnych po stronie ich odbiorcy. Jest nim zarówno ktoś, kto dopiero zgłasza się po pomoc lub inne świadczenie zdrowotne, jak i osoba, która już z takiego świadczenia korzysta.

Definicja obejmuje dwa podstawowe elementy:

• osobę, która zwraca się o udzielenie świadczenia zdrowotnego, nawet jeżeli świadczenie nie zostało jeszcze wykonane,
• osobę korzystającą ze świadczenia udzielanego przez uprawniony podmiot albo przez osobę wykonującą zawód medyczny.

Istotne jest więc nie tylko faktyczne podjęcie leczenia lub wykonanie określonej czynności medycznej. Status pacjenta może powstać już w chwili wystąpienia o udzielenie świadczenia. Z drugiej strony pojęcie odnosi się do osoby, która korzysta ze świadczeń udzielanych w ramach działalności podmiotu leczniczego lub przez indywidualnego profesjonalistę medycznego.

Takie ujęcie służy wyznaczeniu kręgu osób objętych ochroną przewidzianą w ustawie. Dzięki niemu można ustalić, komu przysługują uprawnienia związane z korzystaniem ze świadczeń zdrowotnych oraz wobec kogo podmiot udzielający świadczeń lub osoba wykonująca zawód medyczny powinni wykonywać obowiązki wynikające z przepisów o prawach pacjenta. Definicja ma zatem znaczenie praktyczne przy ocenie, czy dana osoba może korzystać z ustawowych mechanizmów ochrony i dochodzić poszanowania swoich praw w związku z opieką zdrowotną.

Pojęcie występuje także w innych regulacjach dotyczących ochrony zdrowia i postępowania z informacjami objętymi tajemnicą zawodową. Może oznaczać osobę uczestniczącą w posiedzeniu Komisji Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta, osobę objętą leczeniem substytucyjnym albo osobę wymagającą transportu do szpitala podczas imprezy masowej. W przepisach dotyczących postępowania karnego znaczenie mają natomiast zasady ochrony informacji związanych z wykonywaniem zawodów medycznych i przesłuchaniami, które mogą dotyczyć pacjenta.