Art. 117^1 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje procedurę składania wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego przez osobę fizyczną, która nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z wynagrodzeniem pełnomocnika z uwagi na swoją sytuację majątkową. Przepis ten wprowadza kilka istotnych wymogów formalnych, które mają na celu zapewnienie rzetelności i przejrzystości procesu.

#### 1. Oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania

Osoba fizyczna składająca wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego musi dołączyć do niego oświadczenie obejmujące szczegółowe dane dotyczące jej stanu rodzinnego, majątku, dochodów i źródeł utrzymania. Oświadczenie to sporządza się według ustalonego wzoru, co ma na celu ujednolicenie i ułatwienie procesu oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy przez sąd.

#### 2. Jedno oświadczenie w przypadku łącznego wniosku

Jeżeli wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego składany jest łącznie z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, osoba fizyczna dołącza tylko jedno oświadczenie. Jest to rozwiązanie praktyczne, które ma na celu uproszczenie procedury i uniknięcie zbędnej biurokracji.

#### 3. Przyrzeczenie o prawdziwości oświadczenia

Sąd może odebrać od osoby fizycznej przyrzeczenie o treści: „Świadomy znaczenia mych słów i odpowiedzialności przed prawem zapewniam, że złożone przeze mnie oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania jest prawdziwe i rzetelne”. Przed odebraniem przyrzeczenia, sąd poucza stronę o treści art. 120 § 4 k.p.c., co ma na celu uświadomienie wnioskodawcy konsekwencji prawnych związanych z podaniem nieprawdziwych informacji.

#### 4. Zwrot wniosku bez wezwania do uzupełnienia braków

Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego złożony przez stronę reprezentowaną przez adwokata lub radcę prawnego bez dołączenia wymaganego oświadczenia, przewodniczący zwraca bez wzywania do uzupełnienia braków. Jest to rygorystyczne rozwiązanie mające na celu zdyscyplinowanie stron i ich pełnomocników do przestrzegania wymogów formalnych.

#### 5. Złożenie oświadczenia do protokołu

W razie złożenia wniosku ustnie do protokołu, oświadczenie może być złożone także do protokołu. Jest to elastyczne rozwiązanie, które umożliwia osobom fizycznym, które nie są w stanie sporządzić pisemnego oświadczenia, złożenie go w formie ustnej.

#### 6. Wyjątek dla stron określonych w art. 117 § 1 k.p.c.

Przepisów § 1-4 nie stosuje się, jeżeli wniosek składa strona, o której mowa w art. 117 § 1 k.p.c. Oznacza to, że pewne kategorie stron, które są z góry zwolnione od kosztów sądowych, nie muszą składać oświadczenia o stanie majątkowym.

#### 7. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór oświadczenia oraz sposób udostępniania wzoru druków tych oświadczeń. Rozporządzenie to ma na celu zapewnienie jednolitości i przejrzystości procedury oraz ułatwienie stronom wypełnienia oświadczeń.

### Podsumowanie

Art. 117^1 k.p.c. wprowadza szczegółowe wymogi formalne dotyczące składania wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego przez osoby fizyczne. Przepis ten ma na celu zapewnienie rzetelności i przejrzystości procesu oraz ułatwienie sądom oceny sytuacji majątkowej wnioskodawców. Jednocześnie wprowadza rygorystyczne sankcje za nieprzestrzeganie tych wymogów, co ma na celu zdyscyplinowanie stron i ich pełnomocników.

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis nakłada na funkcjonariusza obowiązek przekazania Szefowi właściwej Agencji informacji o jego majątku. Chodzi o oświadczenie przewidziane w przepisach dotyczących ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne. Funkcjonariusz nie wybiera dowolnie sposobu ani zasad złożenia dokumentu, lecz musi zastosować tryb określony w tych przepisach. Z regulacji wynika więc obowiązek złożenia oświadczenia oraz odesłanie do odrębnych zasad.

o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu

Policjant nie może dorabiać poza służbą bez pisemnej zgody przełożonego. Nie wolno mu także podejmować czynności sprzecznych z obowiązkami ustawowymi ani takich, które podważają zaufanie do Policji. Ma również obowiązek składać oświadczenie o stanie majątkowym, obejmujące także majątek objęty małżeńską wspólnością majątkową. Oświadczenie składa się przy nawiązaniu i rozwiązaniu służby lub pracy, co roku oraz na żądanie właściwego przełożonego. Roczne oświadczenie należy złożyć do 31 marca, według stanu na 31 grudnia poprzedniego roku. Dokument powinien przedstawiać między innymi przychody, pieniądze, nieruchomości, udziały i akcje, określone mienie nabyte od podmiotów publicznych, działalność gospodarczą oraz funkcje w spółkach i spółdzielniach. Uprawnieni przełożeni i Inspektor Nadzoru Wewnętrznego mogą analizować oświadczenia oraz przetwarzać zawarte w nich dane. Co do zasady informacje są chronione jak informacje niejawne o klauzuli „zastrzeżone” i przechowuje się je przez 10 lat. Oświadczenia osób pełniących funkcje organów Policji są publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej, lecz bez wskazania między innymi miejsca zamieszkania i położenia nieruchomości.

o Policji

Osoba, która w oświadczeniu majątkowym poda informacje niezgodne z prawdą albo pominie prawdziwe informacje, ponosi odpowiedzialność określoną w art. 233 § 1 Kodeksu karnego. Przepis obejmuje więc dwa zachowania: wpisanie nieprawdziwych danych oraz zatajenie prawdy. Odpowiedzialność jest związana z treścią oświadczenia majątkowego, niezależnie od tego, czy nieprawdziwa informacja została podana wprost, czy prawdziwa informacja została przemilczana.

o samorządzie powiatowym

Przepis wiąże podanie fałszywych informacji w oświadczeniu majątkowym albo pominięcie informacji prawdziwych z odpowiedzialnością przewidzianą w art. 233 § 1 Kodeksu karnego. Oznacza to, że nie tylko przedstawienie danych niezgodnych z rzeczywistością, lecz także zatajenie prawdy w takim oświadczeniu może prowadzić do odpowiedzialności. Obie formy zachowania zostały wskazane w przepisie jako podstawa tej odpowiedzialności.

o samorządzie województwa

Inspektor Biura oraz ekspert Biura muszą złożyć oświadczenie o swoim stanie majątkowym. Oświadczenie kierują do Inspektora Nadzoru Wewnętrznego. Przy jego składaniu obowiązują zasady określone w ustawie regulującej ograniczenia dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne. Przepis wskazuje więc zarówno osoby zobowiązane, adresata oświadczenia, jak i podstawę zasad jego składania.

o szczególnych formach sprawowania nadzoru przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych

Prawo wodne

Przepis przesądza, że dla oświadczeń majątkowych trzech osób pełniących określone funkcje w związku metropolitalnym ustanowiono jeden urzędowy wzór formularza. Chodzi o członka zarządu, skarbnika oraz sekretarza związku. Sam wzór nie jest opisany w tym paragrafie, lecz znajduje się w załączniku do rozporządzenia. To załącznik pokazuje, jak wygląda formularz przeznaczony dla tych osób.

w sprawie określenia wzoru formularza oświadczenia majątkowego członka zarządu związku metropolitalnego, skarbnika związku metropolitalnego i sekretarza związku metropolitalnego

Przepis rozstrzyga, które regulacje należy stosować do analizy oświadczeń o stanie majątkowym, jeśli rozpoczęła się ona przed wejściem w życie tego rozporządzenia. W takiej sytuacji analiza powinna być prowadzona na podstawie przepisów obowiązujących wcześniej. Oznacza to, że sama zmiana przepisów nie powoduje automatycznego przejścia na nowe zasady w sprawach już rozpoczętych. Przepis dotyczy wyłącznie analiz rozpoczętych przed wejściem rozporządzenia w życie.

w sprawie oświadczeń o stanie majątkowym strażaków Państwowej Straży Pożarnej

Przepis określa przedmiot rozporządzenia: jest nim wzór formularza dotyczącego majątku prokuratora. Oznacza to, że rozporządzenie wskazuje, w jakiej formie ma być sporządzane oświadczenie o stanie majątkowym. Ten fragment nie opisuje samego majątku, nie wyjaśnia też terminów ani zasad składania dokumentu. Informuje jedynie, że w rozporządzeniu znajduje się formularz przeznaczony do złożenia takiego oświadczenia.

Oświadczenie majątkowe

Oświadczenie majątkowe w przepisach

Kodeks postępowania cywilnego1 przepis

o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu1 przepis

o Policji1 przepis

o samorządzie powiatowym1 przepis

o samorządzie województwa1 przepis

o szczególnych formach sprawowania nadzoru przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych1 przepis

Prawo wodne1 przepis

w sprawie określenia wzoru formularza oświadczenia majątkowego członka zarządu związku metropolitalnego, skarbnika związku metropolitalnego i sekretarza związku metropolitalnego1 przepis

w sprawie oświadczeń o stanie majątkowym strażaków Państwowej Straży Pożarnej1 przepis

w sprawie oświadczenia o stanie majątkowym prokuratora1 przepis