Osoba zagrożona wykluczeniem społecznym

„Osoba zagrożona wykluczeniem społecznym” to pojęcie z ustawy o ekonomii społecznej, które określa osoby znajdujące się w szczególnej sytuacji na rynku pracy lub wymagające wsparcia w powrocie do samodzielnego funkcjonowania społecznego i zawodowego. Definicja służy wyznaczeniu grupy, do której mogą być kierowane działania i instrumenty ekonomii społecznej.

Do tej grupy zalicza się przede wszystkim osoby bezrobotne, w tym bezrobotne długotrwale, oraz osoby poszukujące pracy. W odniesieniu do kolejnych kategorii ustawa wymaga, aby osoby te pozostawały bez zatrudnienia. Chodzi między innymi o:

• osoby z niepełnosprawnościami,
• absolwentów centrum integracji społecznej lub klubu integracji społecznej,
• osoby spełniające określone kryteria dochodowe i sytuacyjne uprawniające do pomocy społecznej,
• osoby uprawnione do specjalnego zasiłku opiekuńczego,
• osoby usamodzielniane, opuszczające pieczę zastępczą lub korzystające z pomocy przewidzianej dla osób usamodzielnianych,
• osoby z zaburzeniami psychicznymi,
• osoby pozbawione wolności, opuszczające zakład karny albo pełnoletnie osoby opuszczające zakład poprawczy,
• osoby starsze,
• osoby, które uzyskały w Polsce status uchodźcy albo ochronę uzupełniającą.

Definicja odwołuje się do przepisów innych ustaw, dlatego przy ustalaniu, czy dana osoba należy do określonej kategorii, znaczenie mają również zawarte tam kryteria. Nie każda trudna sytuacja życiowa wystarcza sama w sobie do uznania za osobę zagrożoną wykluczeniem społecznym. Konieczne jest spełnienie przesłanki odpowiadającej jednej z kategorii wskazanych w ustawie, a w określonych przypadkach także warunku braku zatrudnienia.

W praktyce pojęcie pomaga określić osoby, które mogą być uwzględniane w działaniach podmiotów ekonomii społecznej, zwłaszcza związanych z integracją społeczną i zawodową. Ma więc znaczenie przy ustalaniu adresatów wsparcia oraz przy ocenie, czy działania prowadzone w ramach ekonomii społecznej odpowiadają ustawowym celom.