Osoba zagrożona uzależnieniem

Pojęcie „osoba zagrożona uzależnieniem” określa w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii osobę, wobec której istnieje ryzyko rozwoju uzależnienia albo która już używa określonych substancji, lecz robi to tylko sporadycznie. Nie jest to zatem określenie osoby, u której uzależnienie zostało stwierdzone. Obejmuje ono także sytuacje wcześniejsze, gdy występują czynniki mogące dopiero doprowadzić do uzależnienia.

Definicja wskazuje dwie alternatywne podstawy uznania danej osoby za zagrożoną uzależnieniem:

• po pierwsze, u osoby występuje zespół zjawisk psychicznych oraz oddziaływań środowiskowych, które łącznie powodują duże prawdopodobieństwo powstania uzależnienia od środków odurzających lub substancji psychotropowych;
• po drugie, osoba sporadycznie używa środków odurzających, substancji psychotropowych, środków zastępczych albo nowych substancji psychoaktywnych.

Pierwsza przesłanka odnosi się więc do podwyższonego ryzyka wynikającego zarówno z czynników psychicznych, jak i z wpływu otoczenia. Nie chodzi o samo wystąpienie pojedynczego problemu, lecz o taki układ zjawisk i oddziaływań, który stwarza duże prawdopodobieństwo uzależnienia. Druga przesłanka dotyczy faktycznego, ale okazjonalnego używania wymienionych substancji. Definicja nie uzależnia tego statusu od regularnego używania ani od potwierdzenia uzależnienia.

Znaczenie tego pojęcia polega na wyodrębnieniu w ustawie grupy osób wymagających szczególnej uwagi z punktu widzenia przeciwdziałania uzależnieniom. Pozwala ono odróżnić osoby, u których występuje ryzyko albo sporadyczne używanie substancji, od osób już uzależnionych. W praktyce ma to znaczenie przy ustalaniu, czy dana osoba mieści się w zakresie pojęć stosowanych przez ustawę i czy przepisy odnoszące się do osób zagrożonych uzależnieniem mogą mieć do niej zastosowanie. Samo zakwalifikowanie do tej kategorii nie przesądza jednak, że osoba jest uzależniona.