Osoba sprawująca osobistą opiekę nad dzieckiem

„Osoba sprawująca osobistą opiekę nad dzieckiem” to, w rozumieniu ustawy „o systemie ubezpieczeń społecznych”, osoba fizyczna, która faktycznie i osobiście zajmuje się dzieckiem, bez zastępowania tej opieki przez sam fakt pokrewieństwa lub więzi rodzinnej. Dziecko może być jej własnym dzieckiem, dzieckiem jej małżonka albo dzieckiem przez nią przysposobionym. Definicja wskazuje więc zarówno na osobisty charakter opieki, jak i na zamknięty katalog relacji między opiekunem a dzieckiem.

Istotnym elementem jest również czas sprawowania opieki. W przypadku dziecka, którego stan zdrowia nie powoduje szczególnych wymagań potwierdzonych odpowiednim orzeczeniem, opieka może być uwzględniana przez okres do 3 lat, przy czym nie dłużej niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Oznacza to, że znaczenie mają dwa ograniczenia czasowe, a okres opieki nie może przekroczyć żadnego z nich.

Dłuższy okres przewidziano w odniesieniu do dziecka, które ze względu na stan zdrowia wymaga osobistej opieki tej osoby. Stan ten musi być potwierdzony orzeczeniem o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności. W takim przypadku opieka może trwać do 6 lat, jednak nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 18 lat.

Pojęcie służy ustaleniu, kogo i w jakim okresie obejmują przepisy ubezpieczeniowe odnoszące się do osobistej opieki nad dzieckiem. Ma zatem znaczenie dla określenia zakresu podmiotowego i czasowego regulacji ustawy. W praktyce pozwala odróżnić osobę spełniającą ustawowe przesłanki od innych osób, które mogą pomagać w opiece, lecz nie mieszczą się w tej konkretnej kategorii. Przy ocenie znaczenia tego pojęcia trzeba uwzględnić łącznie rodzaj relacji z dzieckiem, osobisty charakter opieki, stan zdrowia dziecka oraz właściwe ograniczenia czasowe.