Osoba samotnie wychowująca dziecko

Określenie „osoba samotnie wychowująca dziecko” ma w ustawie „o świadczeniach rodzinnych” znaczenie ściśle związane ze statusem rodzinnym osoby oraz sposobem sprawowania przez nią opieki nad dzieckiem. Nie chodzi wyłącznie o faktyczne poczucie samotności ani o to, że drugi rodzic nie mieszka w tym samym miejscu. Ustawa wskazuje zamknięty katalog sytuacji, w których dana osoba może być uznana za samotnie wychowującą dziecko.

Za taką osobę może zostać uznana kobieta niezamężna albo mężczyzna nieżonaty, a także wdowa lub wdowiec. Do tej kategorii należy również osoba pozostająca w separacji, pod warunkiem że separacja została orzeczona prawomocnym wyrokiem sądu. Obejmuje ona także osobę rozwiedzioną. W każdym przypadku istotne jest jednak wychowywanie dziecka w rozumieniu przyjętym przez ten przepis.

Najważniejsze elementy pojęcia to:

• przynależność do jednej z wymienionych grup osób, czyli bycie panną, kawalerem, wdową, wdowcem, osobą rozwiedzioną albo pozostającą w prawomocnie orzeczonej separacji,
• wychowywanie co najmniej jednego dziecka,
• brak wspólnego wychowywania tego dziecka z jego drugim rodzicem.

Ostatni element ma znaczenie wyłączające. Osoba, która jest na przykład rozwiedziona albo pozostaje w separacji, nie jest traktowana jako samotnie wychowująca dziecko na podstawie tego przepisu, jeżeli wspólnie z drugim rodzicem wychowuje co najmniej jedno dziecko. Sam stan cywilny nie przesądza więc o zastosowaniu pojęcia. Konieczne jest także uwzględnienie tego, czy wychowanie dziecka odbywa się wspólnie z jego rodzicem.

Definicja służy ustaleniu, kto może być kwalifikowany jako osoba samotnie wychowująca dziecko przy stosowaniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ma więc znaczenie praktyczne przy ocenie sytuacji rodzinnej w sprawach dotyczących świadczeń przewidzianych w tej ustawie. Nie oznacza jednak sama w sobie przyznania konkretnego świadczenia. Jest jednym z pojęć, które pozwalają prawidłowo określić krąg osób objętych odpowiednimi regulacjami.