Osoba pracująca na własny rachunek

„Osoba pracująca na własny rachunek” to osoba fizyczna, która samodzielnie wykonuje działalność zarobkową i działa we własnym imieniu oraz na własny rachunek. Oznacza to, że nie wykonuje tej aktywności jako pracownik działający w ramach cudzej organizacji, lecz sama podejmuje działania związane z uzyskiwaniem dochodu i ponosi związane z nimi skutki.

Zakres tego pojęcia obejmuje przede wszystkim osobę fizyczną będącą przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców. Nie ogranicza się jednak do osób formalnie uznanych za przedsiębiorców. Definicja obejmuje również każdą inną osobę fizyczną, która zarobkowo działa samodzielnie, nawet jeżeli przepisy innych ustaw nie kwalifikują takiej aktywności jako działalności gospodarczej albo nie uznają wykonującej ją osoby za przedsiębiorcę.

Najważniejsze elementy pojęcia to:

• wykonywanie działalności przez osobę fizyczną,
• zarobkowy charakter tej działalności,
• działanie we własnym imieniu,
• działanie na własny rachunek,
• samodzielność niezależna od tego, jak działalność jest określana w innych ustawach.

Pojęcie ma więc szersze znaczenie niż formalny status przedsiębiorcy. O tym, czy dana osoba mieści się w tej kategorii, decyduje nie tylko jej oznaczenie wynikające z innych przepisów, lecz także rzeczywisty sposób wykonywania działalności, czyli jej zarobkowy i samodzielny charakter. Definicja pozwala objąć także takie osoby, które wykonują działalność na własny rachunek, ale nie zostały zaliczone do przedsiębiorców na podstawie odrębnych regulacji.

W ustawie o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin pojęcie to służy określeniu jednej z kategorii osób, których sytuację reguluje ustawa. Ma zatem znaczenie przy ustalaniu, czy osoba wykonująca samodzielną działalność zarobkową może być traktowana jako osoba pracująca na własny rachunek, niezależnie od formalnej kwalifikacji tej działalności w innych przepisach.