Osłona

W polskim prawie „osłona” oznacza element, urządzenie albo rozwiązanie techniczne przeznaczone do oddzielenia człowieka od źródła zagrożenia lub ograniczenia jego oddziaływania. Termin ten nie ma jednego, uniwersalnego znaczenia we wszystkich przepisach. Jego treść wynika z rodzaju urządzenia, stanowiska pracy i zagrożenia, przed którym ma chronić.

Osłony występują przede wszystkim w przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, bezpieczeństwa maszyn, transportu i żeglugi oraz organizacji procesów przemysłowych. Mogą chronić przed:

• kontaktem z ruchomymi, tnącymi, zgniatającymi lub wirującymi częściami maszyn,
• poparzeniem przez gorące powierzchnie i urządzenia,
• wpadnięciem do szybu, kanału, otworu lub innej przestrzeni,
• dostępem do niebezpiecznych stref, takich jak przestrzeń między elementami maszyny,
• odpryskami, działaniem światła, olśnieniem albo innymi czynnikami szkodliwymi,
• przypadkowym zetknięciem z narzędziami, na przykład nożami.

Osłona może być stała albo ruchoma, pełna albo częściowa, a także stanowić część maszyny, obudowy, stanowiska pracy lub wyposażenia ochronnego. W zależności od konstrukcji może uniemożliwiać dostęp do strefy niebezpiecznej, ograniczać zasięg oddziaływania zagrożenia albo kierować je z dala od pracownika. W niektórych urządzeniach otwarcie osłony powinno uniemożliwiać uruchomienie maszyny lub powodować jej zatrzymanie.

Przepisy nakładają obowiązek stosowania osłon tam, gdzie występuje określone zagrożenie, oraz wymagają utrzymywania ich w stanie zapewniającym skuteczną ochronę. Osłon nie powinno się usuwać, omijać ani naprawiać podczas pracy urządzenia, jeżeli stwarza to ryzyko wypadku. Znaczenie praktyczne terminu polega na tym, że osłona jest jednym z podstawowych środków technicznego zabezpieczenia pracownika, a jej brak, uszkodzenie lub niewłaściwe użycie może oznaczać naruszenie obowiązków bezpieczeństwa.