Organizm genetycznie zmodyfikowany (GMO)

Organizm genetycznie zmodyfikowany, czyli GMO, to w rozumieniu ustawy „Mikroorganizmy i organizmy genetycznie zmodyfikowane” organizm inny niż człowiek, którego materiał genetyczny zmieniono w sposób, jaki nie zachodzi naturalnie wskutek krzyżowania albo naturalnej rekombinacji. Istotne są więc dwie przesłanki: przedmiotem zmiany musi być materiał genetyczny, a sposób jej dokonania musi wykraczać poza naturalne procesy rozmnażania i wymiany informacji genetycznej.

Definicja obejmuje zmiany uzyskane przy zastosowaniu określonych technik, przy czym wymienione metody są przykładami, a nie zamkniętym katalogiem. Chodzi w szczególności o:

• rekombinację kwasów nukleinowych, polegającą na tworzeniu nowych kombinacji materiału genetycznego przez wprowadzanie cząsteczek kwasu nukleinowego przygotowanych poza organizmem do wirusa, plazmidu bakterii albo innego wektora, a następnie przenoszenie ich do organizmu, w którym naturalnie nie występują, lecz mogą się w nim stale powielać;
• bezpośrednie wprowadzanie materiału dziedzicznego przygotowanego poza organizmem, między innymi za pomocą mikroiniekcji, makroiniekcji lub mikrokapsułkowania;
• łączenie komórek, w tym fuzję protoplastów, oraz techniki hybrydyzacji, jeżeli w wyniku połączenia powstają żywe komórki zawierające nową kombinację dziedzicznego materiału genetycznego.

O zakwalifikowaniu organizmu jako GMO decyduje zatem nie samo potoczne określenie ani fakt, że jego cechy różnią się od cech organizmu wyjściowego, lecz sposób uzyskania zmiany genetycznej i jej charakter. Wyłączenie organizmów ludzkich jest wyraźnym elementem tej definicji.

Pojęcie to wyznacza w ustawie zakres organizmów, do których mogą mieć zastosowanie przepisy dotyczące postępowania z organizmami zmodyfikowanymi genetycznie. W praktyce ma znaczenie przy ocenie, czy dana metoda uzyskania organizmu i jej rezultat mieszczą się w regulowanym obszarze. Definicja pozwala odróżnić organizmy objęte ustawą od organizmów, których cechy powstały wyłącznie w następstwie naturalnego krzyżowania lub naturalnej rekombinacji.