Organizacja społeczna

„Organizacja społeczna” to określenie używane w polskim prawie na oznaczenie wyodrębnionej, zorganizowanej wspólnoty osób lub podmiotów, działającej dla realizacji określonych celów społecznych, zawodowych, gospodarczych, samorządowych albo innych celów wskazanych w jej statucie lub przepisach ją regulujących. Termin ten nie ma jednej, uniwersalnej definicji obowiązującej we wszystkich dziedzinach prawa. Jego znaczenie zależy od treści konkretnej ustawy i kontekstu, w którym został użyty.

Do organizacji społecznych mogą należeć w szczególności stowarzyszenia, fundacje, organizacje zawodowe, samorządowe i spółdzielcze, a także inne podmioty wykonujące zadania o charakterze społecznym. Nie każda organizacja społeczna musi mieć taki sam status prawny. Może posiadać osobowość prawną, działać na podstawie wpisu do właściwego rejestru albo funkcjonować w innej formie przewidzianej przez prawo.

Najważniejsze cechy organizacji społecznej to:

• istnienie określonej struktury organizacyjnej i organów,
• działanie na podstawie statutu, ustawy lub innego aktu założycielskiego,
• realizowanie celów wykraczających poza prywatny interes pojedynczej osoby,
• możliwość reprezentowania określonej grupy albo ochrony interesu społecznego.

Pojęcie to występuje między innymi w postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym i wykroczeniowym, a także w przepisach dotyczących gospodarki wodnej, obronności i rejestrów publicznych. Organizacja społeczna może być traktowana jako podmiot współpracujący z organami władzy, uczestniczący w konsultacjach, przedstawiający opinie lub rekomendujący kandydatów do organów kolegialnych.

W określonych przypadkach organizacja społeczna może żądać wszczęcia postępowania albo dopuszczenia do udziału w już prowadzonym postępowaniu. Zwykle wymaga to związku sprawy z jej celami statutowymi oraz istnienia interesu publicznego, a w postępowaniu podatkowym także zgody osoby, której sprawa dotyczy. Termin może również służyć odróżnieniu podmiotów społecznych od organów państwowych, jednostek samorządu terytorialnego i przedsiębiorców.