Organizacja zawodowa

Organizacja zawodowa to, w polskim prawie, podmiot albo wyodrębniona jednostka organizacyjna zrzeszająca osoby wykonujące określony zawód lub działające w określonej dziedzinie zawodowej. Termin ten nie ma jednej, uniwersalnej definicji ustawowej. Jego znaczenie zależy od aktu prawnego, w którym został użyty, oraz od zadań przypisanych danej organizacji.

Organizacja zawodowa może mieć formę samorządu zawodowego, stowarzyszenia, izby, związku lub innej jednostki określonej w ustawie albo statucie. Członkostwo może być dobrowolne albo, w przypadku niektórych zawodów regulowanych, związane z warunkiem wykonywania zawodu. Organizacja może reprezentować interesy zawodowe swoich członków, ustalać lub wspierać standardy wykonywania zawodu, prowadzić szkolenia, uczestniczyć w postępowaniach dotyczących odpowiedzialności zawodowej oraz wykonywać zadania powierzone jej przez przepisy prawa.

Osobowość prawna, sposób powstania, organy i zakres kompetencji organizacji wynikają z właściwych przepisów. Samo określenie podmiotu jako organizacji zawodowej nie oznacza jeszcze, że ma on uprawnienia władcze. W szczególności nie każda taka organizacja jest organem administracji publicznej. Organizacja może podlegać wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego, jeżeli wymagają tego przepisy dotyczące jej formy prawnej.

W przepisach dotyczących gospodarki nieruchomościami organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych może uczestniczyć w ocenie operatu szacunkowego. Ocena jest wtedy wykonywana przez zespół rzeczoznawców, z uwzględnieniem wymagań dotyczących ich bezstronności. W regulacjach odnoszących się do adwokatury organizacja zawodowa może oznaczać także jednostkę organizacyjną tego samorządu. Z kolei przepisy o rzecznikach patentowych posługują się tym pojęciem w związku z organizacją i wykonywaniem zawodu.

Znaczenie praktyczne organizacji zawodowej polega więc na tym, że może ona skupiać osoby wykonujące ten sam zawód, reprezentować środowisko zawodowe oraz realizować określone zadania kontrolne, opiniodawcze, szkoleniowe lub dyscyplinarne, ale tylko w granicach przyznanych jej przez prawo.