Organ nadzorujący

Organ nadzorujący to podmiot publiczny albo, w określonych przypadkach, przedsiębiorca publiczny, któremu przepisy przypisują nadzór nad działalnością innego przedsiębiorcy publicznego. Pojęcie ma charakter funkcjonalny, co oznacza, że nie wskazuje zawsze jednego, tego samego rodzaju organu. To, kto pełni tę funkcję, zależy od sposobu wywierania wpływu na przedsiębiorcę oraz od jego formy organizacyjnej.

W ustawie o przejrzystości stosunków finansowych pomiędzy organami publicznymi a przedsiębiorcami publicznymi oraz o przejrzystości finansowej niektórych przedsiębiorców rozróżniono dwie podstawowe sytuacje:

• gdy organ publiczny bezpośrednio wywiera decydujący wpływ na przedsiębiorcę publicznego, organem nadzorującym jest organ publiczny sprawujący nad nim nadzór na podstawie odrębnych przepisów;
• gdy decydujący wpływ ma inny przedsiębiorca publiczny, organem nadzorującym jest organ nadzorujący tego przedsiębiorcę.

W pierwszej grupie szczegółowe rozwiązania zależą od rodzaju przedsiębiorcy. W spółkach z udziałem Skarbu Państwa jest to organ wykonujący prawa z należących do Skarbu Państwa akcji lub udziałów. W spółkach z udziałem jednostek samorządu terytorialnego albo ich związków funkcję tę pełni organ wykonujący prawa z akcji lub udziałów należących do tych jednostek lub związków. W przedsiębiorstwie państwowym będzie to organ założycielski, natomiast w przedsiębiorstwie komunalnym organ jednostki samorządu terytorialnego albo jej właściwej jednostki pomocniczej, wykonujący funkcję organu założycielskiego.

W praktyce określenie organu nadzorującego służy ustaleniu, który podmiot odpowiada za wykonywanie nadzoru i powinien realizować obowiązki związane z przejrzystością relacji finansowych między sektorem publicznym a przedsiębiorcami publicznymi. Ma to znaczenie między innymi przy ustalaniu właściwości, przekazywaniu informacji i ocenie wpływu organów publicznych na działalność przedsiębiorców.

Termin występuje także w innych ustawach. Może oznaczać organ, którego zgoda jest potrzebna jednostce organizacyjnej gospodarującej nieruchomością w trwałym zarządzie, podmiot zawiadamiany w postępowaniach dotyczących stowarzyszeń, organ właściwy wobec europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej albo organ zobowiązany do przekazywania danych w ramach przeglądu wydatków publicznych. W każdym z tych przypadków jego konkretną rolę określają przepisy regulujące daną dziedzinę.