Oprocentowanie

Oprocentowanie to określenie ceny korzystania z kapitału albo sposobu obliczania należności związanej z korzystaniem z pieniędzy. Najczęściej wyraża się je jako stopę procentową, czyli procent naliczany od określonej kwoty w oznaczonym czasie. Oprocentowanie może obejmować odsetki należne od kredytu, pożyczki, raty lub innego świadczenia pieniężnego, a także wynagrodzenie za pozostawienie kapitału do dyspozycji.

W praktyce prawnej oprocentowanie może wynikać z umowy, ustawy albo decyzji właściwego organu. W zależności od podstawy prawnej wyróżnia się w szczególności:

• oprocentowanie umowne, ustalane przez strony, w granicach wyznaczonych przepisami;
• oprocentowanie ustawowe, stosowane wtedy, gdy przewidują je przepisy;
• oprocentowanie stałe lub zmienne, zależne od tego, czy stopa pozostaje niezmienna, czy może ulegać zmianom;
• oprocentowanie określane przez odwołanie do wskaźnika lub stopy referencyjnej, na przykład stopy redyskonta Narodowego Banku Polskiego.

Oprocentowanie ma znaczenie przy ustalaniu całkowitej kwoty do zapłaty, wysokości poszczególnych rat oraz skutków opóźnienia lub zwłoki. W przepisach dotyczących gospodarki nieruchomościami może określać koszt rozłożenia ceny albo opłaty na raty. Raty należności publicznoprawnych mogą być oprocentowane według stopy wskazanej w ustawie lub ustalonej przez uprawniony organ, a należność może być zabezpieczona hipoteką.

W prawie bankowym oprocentowanie jest jednym z podstawowych elementów informacji o kredycie, rachunku lub innej usłudze finansowej. Może też być przedmiotem dopłat ze środków publicznych, jeżeli przepisy przewidują wsparcie do oprocentowania określonych kredytów. Finanse publiczne dopuszczają udzielanie oprocentowanych pożyczek i kredytów na zasadach wynikających z ustawy budżetowej oraz umów międzynarodowych.

Termin występuje również w Prawie czekowym, gdzie zamieszczenie na czeku oznaczenia oprocentowania podlega szczególnym skutkom określonym w tej ustawie. Oprocentowanie nie jest zatem wyłącznie elementem umowy bankowej, lecz także ustawowo regulowanym sposobem określania należności w różnych dziedzinach prawa.