Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe

Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe oznacza zdolność części drobnoustrojów do przetrwania działania środka, a w niektórych przypadkach także do dalszego rozmnażania się, mimo zastosowania go w stężeniu, które powinno zahamować wzrost albo doprowadzić do zniszczenia drobnoustrojów tego samego gatunku. Pojęcie opisuje więc nie samo użycie środka, lecz cechę określonych drobnoustrojów ujawniającą się w kontakcie z jego odpowiednią ilością.

Z ustawowej definicji wynikają najważniejsze elementy tego pojęcia:

• chodzi o niektóre drobnoustroje, a nie automatycznie o wszystkie organizmy danego gatunku;
• ich zachowanie polega na przeżyciu, a nawet wzroście w obecności środka przeciwdrobnoustrojowego;
• stężenie środka jest na tyle duże, by wobec drobnoustrojów tego samego gatunku bez takiej oporności zahamować ich rozwój lub je zabić;
• ocenę odnosi się do porównania z innymi drobnoustrojami tego samego gatunku, a nie do dowolnych organizmów.

Definicja ma zastosowanie w ustawie „Ochrona zdrowia zwierząt oraz zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt”, ponieważ pozwala precyzyjnie określić, jakie zjawisko jest brane pod uwagę przy ochronie zdrowia zwierząt i zwalczaniu chorób zakaźnych. Dzięki temu można odróżnić sytuację, w której środek przeciwdrobnoustrojowy nie działa z powodu zbyt małej ilości lub niewłaściwego zastosowania, od sytuacji, w której sam drobnoustrój ma zdolność przetrwania lub rozwoju mimo stężenia skutecznego wobec innych przedstawicieli tego gatunku.

W praktyce oporność ma znaczenie dla skuteczności działań przeciwdrobnoustrojowych. Jej występowanie może utrudniać ograniczanie obecności drobnoustrojów i zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt, ponieważ zastosowany środek nie musi zadziałać na wszystkie drobnoustroje w jednakowy sposób. Pojęcie wskazuje zatem na biologiczną właściwość, która może wpływać na przebieg działań związanych z ochroną zdrowia zwierząt, doborem skutecznego postępowania oraz oceną, czy zastosowany czynnik osiąga zamierzony cel.