Opłata produktowa

Opłata produktowa to finansowa konsekwencja nieosiągnięcia poziomu odzysku i recyklingu wymaganego przez przepisy dotyczące gospodarowania niektórymi odpadami. Pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 2 ustawy „Obowiązki przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz opłata produktowa”. Nie chodzi więc o opłatę należną za samo wprowadzenie produktu lub gospodarowanie odpadem, lecz o należność powiązaną z niewykonaniem określonego obowiązku dotyczącego odzysku i recyklingu.

Najważniejsze elementy opłaty produktowej to:

• istnienie wymaganego poziomu odzysku i recyklingu,
• stwierdzenie, że poziom ten nie został osiągnięty,
• obliczenie należności zgodnie z zasadami określonymi w przepisach,
• wpłacenie obliczonej opłaty.

Opłata pełni funkcję uzupełniającą wobec obowiązku osiągania wymaganych poziomów. Jej zastosowanie wiąże się z niewykonaniem albo niewystarczającym wykonaniem tego obowiązku, a nie z dobrowolnym wyborem przedsiębiorcy. W praktyce oznacza to konieczność sprawdzenia, czy osiągnięty poziom odzysku i recyklingu odpowiada poziomowi wymaganemu przez ustawę, a w razie stwierdzenia braku zgodności, ustalenia i uregulowania opłaty.

Znaczenie tego rozwiązania jest zarówno organizacyjne, jak i finansowe. Z jednej strony skłania do prawidłowego wykonywania obowiązków związanych z odzyskiem i recyklingiem, z drugiej przewiduje rozliczenie pieniężne w sytuacji, gdy wymagany rezultat nie został osiągnięty. Opłata produktowa stanowi zatem element systemu gospodarowania odpadami, który łączy wymagania dotyczące konkretnych poziomów odzysku i recyklingu z obowiązkiem dokonania rozliczenia finansowego.

Pojęcie ma także znaczenie w przepisach o ochronie środowiska. Opłaty określone w odrębnych ustawach są tam ujmowane jako jedno ze źródeł wpływów przeznaczanych na działalność publicznych funduszy ochrony środowiska.