Okaz gatunku

„Okaz gatunku” to szeroko rozumiane określenie rośliny, zwierzęcia albo grzyba należącego do konkretnego gatunku, a także przedmiotów i materiałów związanych z takim organizmem. Pojęcie ma znaczenie nie tylko w odniesieniu do żywych osobników. Obejmuje również okazy martwe oraz ich części, niezależnie od tego, czy stanowią całość organizmu, czy tylko jego fragment.

Za okaz gatunku uznaje się także różne formy rozwojowe, jaja i wydmuszki. Definicja obejmuje ponadto produkty pochodne, czyli materiały powstałe z roślin, zwierząt lub grzybów danego gatunku. Taki produkt może występować samodzielnie albo być składnikiem innego towaru. W praktyce oznacza to, że przedmiot nie musi przypominać rośliny, zwierzęcia czy grzyba, aby mieścić się w tym pojęciu.

O zakwalifikowaniu towaru jako okazu mogą decydować także informacje dotyczące jego pochodzenia. Chodzi o sytuacje, w których z dokumentu dołączonego do towaru, opakowania, oznakowania lub etykiety wynika, że towar zawiera części albo produkty pochodne z danego gatunku. Tak samo może wynikać to z innych okoliczności, nawet jeśli sam skład towaru nie jest widoczny na pierwszy rzut oka. Definicja obejmuje więc zarówno rzeczy rzeczywiście zawierające takie elementy, jak i towary przedstawiane jako zawierające je na podstawie towarzyszących im informacji.

W ustawie „Ochrona przyrody” pojęcie to służy do określenia szerokiego zakresu przedmiotów, do których mogą odnosić się przepisy dotyczące roślin, zwierząt i grzybów z określonych gatunków. Ma znaczenie praktyczne przy ustalaniu, czy dana rzecz, jej część, produkt lub towar mieści się w zakresie regulacji dotyczących ochrony przyrody. Pozwala uwzględnić nie tylko same organizmy, lecz także ich pozostałości, stadia rozwojowe, przetworzone elementy i towary, których związek z danym gatunkiem wynika z dokumentów, oznaczeń lub innych okoliczności.