Ograniczenie szkód zdrowotnych i społecznych

„Ograniczenie szkód zdrowotnych i społecznych” to, w rozumieniu ustawy „o przeciwdziałaniu narkomanii”, określenie działań podejmowanych po to, aby zmniejszać negatywne skutki używania określonych substancji w celach innych niż medyczne. Chodzi o następstwa dotyczące zarówno zdrowia, jak i funkcjonowania społecznego, jeżeli pozostają one związane z używaniem środków odurzających, substancji psychotropowych, środków zastępczych albo nowych substancji psychoaktywnych.

Pojęcie ma kilka istotnych elementów. Po pierwsze, odnosi się do konkretnych działań, a nie do samego używania substancji ani do szkody jako takiej. Po drugie, działania te muszą być ukierunkowane na zmniejszenie problemów, czyli ich celem powinno być ograniczenie negatywnych konsekwencji. Po trzecie, ustawa wiąże to pojęcie z używaniem substancji w celach innych niż medyczne. Po czwarte, zakres możliwych skutków obejmuje dwie sfery: zdrowotną oraz społeczną. Definicja wskazuje również grupę substancji, których używanie może prowadzić do takich problemów.

W praktyce oznacza to podejście skoncentrowane na ograniczaniu skutków używania substancji, a nie wyłącznie na samym zakazie lub eliminowaniu ich dostępności. Znaczenie ma więc cel podejmowanych działań: powinny one służyć zmniejszeniu problemów wynikających z używania substancji, zarówno dla osoby używającej, jak i w wymiarze społecznym. Nie każde działanie związane z przeciwdziałaniem narkomanii będzie automatycznie działaniem z zakresu ograniczenia szkód. O zakwalifikowaniu decyduje to, czy jest ono skierowane na redukcję zdrowotnych lub społecznych następstw używania substancji wskazanych w definicji.

Jako definicja ustawowa pojęcie porządkuje terminologię stosowaną w ustawie i pomaga określić, jakie cele oraz rodzaje działań mieszczą się w tym obszarze. Dzięki temu może mieć znaczenie przy interpretowaniu przepisów dotyczących przeciwdziałania problemom związanym z używaniem substancji psychoaktywnych.