Kodeks cywilny

Prawo geodezyjne i kartograficzne

Art. 130 Prawa ochrony środowiska (dalej: „POŚ”) reguluje kwestie związane z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości w kontekście ochrony zasobów środowiska. Przepis ten wskazuje na różne podstawy prawne, które mogą prowadzić do takich ograniczeń.

#### 1. Ochrona obszarów lub obiektów na podstawie ustawy o ochronie przyrody

Pierwszym sposobem ograniczenia korzystania z nieruchomości jest poddanie ochronie obszarów lub obiektów na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody. Ustawa ta przewiduje różne formy ochrony przyrody, takie jak parki narodowe, rezerwaty przyrody, pomniki przyrody, czy obszary Natura 2000. Wprowadzenie takich form ochrony może wiązać się z ograniczeniami w zakresie użytkowania nieruchomości, np. zakazem budowy, wycinki drzew, czy prowadzenia działalności gospodarczej.

#### 2. Wyznaczenie obszarów cichych

Kolejnym sposobem jest wyznaczenie obszarów cichych w aglomeracji oraz obszarów cichych poza aglomeracją. Obszary ciche są to tereny, na których poziom hałasu jest utrzymywany na niskim poziomie, co ma na celu ochronę zdrowia ludzi oraz środowiska naturalnego. Wyznaczenie takich obszarów może prowadzić do ograniczeń w zakresie działalności generującej hałas, np. przemysłowej, transportowej czy rekreacyjnej.

#### 3. Decyzje w sprawie poprawy stanu środowiska na wielkoobszarowych terenach zdegradowanych

Trzecim sposobem jest wydanie decyzji na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 16 czerwca 2023 r. o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych. Decyzje te mogą obejmować ograniczenie sposobu użytkowania nieruchomości, na której znajdują się składowiska historycznych odpadów przemysłowych, miejsca gromadzenia takich odpadów, nieruchomości, na których przeprowadza się remediację powierzchni ziemi, lub nieruchomości, na których są zlokalizowane instalacje lub urządzenia służące oczyszczaniu środowiska. Celem tych decyzji jest poprawa stanu środowiska na terenach zdegradowanych, co może wymagać wprowadzenia określonych ograniczeń w użytkowaniu nieruchomości.

#### 4. Możliwość ograniczenia na podstawie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Przepis ust. 1 art. 130 POŚ nie wyklucza możliwości ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w celu ochrony zasobów środowiska na podstawie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ustawa ta reguluje kwestie związane z planowaniem przestrzennym, w tym z uchwalaniem miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, które mogą wprowadzać różne ograniczenia w zakresie użytkowania nieruchomości w celu ochrony środowiska.

### Podsumowanie

Art. 130 POŚ wskazuje na różne podstawy prawne, które mogą prowadzić do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w kontekście ochrony zasobów środowiska. Przepis ten ma na celu zapewnienie skutecznej ochrony środowiska poprzez wprowadzenie odpowiednich ograniczeń w użytkowaniu nieruchomości, które mogą być konieczne dla ochrony przyrody, zdrowia ludzi oraz poprawy stanu środowiska na terenach zdegradowanych.

Prawo ochrony środowiska

Art. 136b Prawa ochrony środowiska wprowadza istotne regulacje dotyczące objęcia nieruchomości granicami strefy przemysłowej. Przepis ten ma na celu uregulowanie kwestii związanych z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości w wyniku utworzenia strefy przemysłowej oraz określenie warunków, na jakich właściciele nieruchomości mogą dochodzić swoich praw.

### Komentarz do Art. 136b Prawa ochrony środowiska:

#### Ustęp 1:
„Objęcie nieruchomości granicami strefy przemysłowej wymaga pisemnej zgody władającego powierzchnią ziemi.”

Ten ustęp wprowadza wymóg uzyskania pisemnej zgody właściciela nieruchomości na objęcie jej granicami strefy przemysłowej. Jest to istotne zabezpieczenie praw właścicieli nieruchomości, które chroni ich przed jednostronnymi decyzjami administracyjnymi mogącymi wpływać na sposób korzystania z ich własności. Wymóg pisemnej zgody zapewnia transparentność procesu i daje właścicielom nieruchomości możliwość świadomego wyrażenia zgody na takie zmiany.

#### Ustęp 2:
„Zgoda, o której mowa w ust. 1, wyłącza roszczenia o odszkodowanie lub o wykup nieruchomości, o których mowa w art. 129 ust. 1-3, w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości w zakresie wynikającym z utworzenia strefy przemysłowej.”

Ten ustęp stanowi, że wyrażenie zgody na objęcie nieruchomości granicami strefy przemysłowej wyłącza możliwość dochodzenia roszczeń o odszkodowanie lub wykup nieruchomości, które mogłyby wynikać z ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Jest to kluczowy element, który właściciele nieruchomości powinni wziąć pod uwagę przed wyrażeniem zgody, ponieważ oznacza to rezygnację z pewnych praw w zamian za zgodę na objęcie nieruchomości strefą przemysłową.

#### Ustęp 3:
"Przepisu ust. 2 nie stosuje się do szkody powstałej w związku:
1) z podjęciem uchwały o utworzeniu strefy przemysłowej, której przepisy są w istotnym zakresie niezgodne z propozycjami, o których mowa w art. 136c ust. 2 pkt 5;
2) ze zmianą uchwały o utworzeniu strefy przemysłowej."

Ustęp ten wprowadza wyjątki od zasady wyłączenia roszczeń o odszkodowanie lub wykup nieruchomości. Wskazuje, że właściciele nieruchomości mogą dochodzić swoich roszczeń w sytuacjach, gdy:
1. Uchwała o utworzeniu strefy przemysłowej jest w istotnym zakresie niezgodna z propozycjami, które były przedmiotem konsultacji (art. 136c ust. 2 pkt 5).
2. Nastąpiła zmiana uchwały o utworzeniu strefy przemysłowej.

Te wyjątki mają na celu ochronę właścicieli nieruchomości przed nieprzewidzianymi i nieuzasadnionymi zmianami, które mogłyby negatywnie wpłynąć na ich prawa i interesy. Wprowadzenie tych wyjątków zapewnia dodatkową ochronę prawną i możliwość dochodzenia roszczeń w sytuacjach, gdy zmiany w uchwale są niezgodne z wcześniejszymi ustaleniami lub gdy uchwała została zmieniona w sposób, który negatywnie wpływa na właścicieli nieruchomości.

### Podsumowanie:
Art. 136b Prawa ochrony środowiska wprowadza mechanizmy mające na celu ochronę praw właścicieli nieruchomości w kontekście tworzenia stref przemysłowych. Wymóg uzyskania pisemnej zgody oraz wyłączenie roszczeń o odszkodowanie lub wykup nieruchomości po wyrażeniu zgody są kluczowymi elementami tego przepisu. Jednocześnie, wprowadzenie wyjątków od tej zasady zapewnia dodatkową ochronę właścicielom nieruchomości w sytuacjach, gdy zmiany w uchwale są niezgodne z wcześniejszymi ustaleniami lub gdy uchwała została zmieniona.

Prawo wodne

§ 75 omawia zasady określania wartości poniesionych szkód związanych z nieruchomościami, które wynikają z decyzji administracyjnych dotyczących wywłaszczenia, ograniczenia sposobu korzystania lub czasowego zajęcia nieruchomości. Przepis ten jest kluczowy dla właścicieli nieruchomości, którzy doznali szkód w wyniku działań administracyjnych, oraz dla organów administracyjnych odpowiedzialnych za wydawanie takich decyzji.

1. **Stan zagospodarowania nieruchomości**:
   - Przepis nakazuje uwzględnienie stanu zagospodarowania nieruchomości na dwa kluczowe momenty: na dzień wydania decyzji oraz na dzień zakończenia działań podjętych na podstawie tej decyzji.
   - Stan zagospodarowania nieruchomości obejmuje sposób i intensywność wykorzystywania terenu oraz sposób wykorzystywania obiektów budowlanych, a także ich cechy fizyczne, takie jak wymiary, kubatura, forma architektoniczna i usytuowanie na gruncie.
   - Taka szczegółowa analiza pozwala na dokładne określenie zmian, jakie zaszły w nieruchomości w wyniku działań administracyjnych, co jest kluczowe dla prawidłowego oszacowania szkód.

2. **Utrata pożytków**:
   - Przepis uwzględnia również utratę pożytków, czyli korzyści, jakie właściciel mógłby uzyskać z nieruchomości w okresie od dnia wydania decyzji do dnia zakończenia działań.
   - Utrata pożytków może obejmować m.in. utracone dochody z najmu, dzierżawy, czy też z działalności gospodarczej prowadzonej na nieruchomości.
   - Uwzględnienie utraty pożytków jest istotne, ponieważ właściciel nieruchomości powinien być rekompensowany nie tylko za fizyczne zmiany w nieruchomości, ale także za utracone korzyści ekonomiczne.

3. **Określenie wartości szkód**:
   - Wartość poniesionych szkód określa się po wystąpieniu szkody, co oznacza, że ocena szkód powinna być dokonana na podstawie rzeczywistych, a nie hipotetycznych, zmian w nieruchomości.
   - Taka zasada zapewnia, że odszkodowanie będzie adekwatne do rzeczywistej straty poniesionej przez właściciela nieruchomości.

4. **Znaczenie dla praktyki**:
   - Przepis ten ma istotne znaczenie praktyczne, ponieważ precyzuje, jakie czynniki należy uwzględnić przy wycenie szkód, co z kolei wpływa na wysokość odszkodowania należnego właścicielowi nieruchomości.
   - Dla organów administracyjnych przepis ten stanowi wytyczną, jak prawidłowo ocenić i wycenić szkody, co może zapobiec sporom i odwołaniom ze strony właścicieli nieruchomości.

Podsumowując, § 75 w sprawie wyceny nieruchomości wprowadza szczegółowe zasady określania wartości poniesionych szkód, uwzględniając zarówno fizyczne zmiany w nieruchomości, jak i utratę pożytków. Przepis ten ma na celu zapewnienie sprawiedliwej rekompensaty dla właścicieli nieruchomości, którzy doznali szkód w wyniku działań administracyjnych.

Ograniczenie korzystania

Ograniczenie korzystania w przepisach

Kodeks cywilny1 przepis

Prawo geodezyjne i kartograficzne1 przepis

Prawo ochrony środowiska2 przepisy

Prawo wodne1 przepis

w sprawie wyceny nieruchomości1 przepis