Ograniczenie

Ograniczenie w polskim prawie oznacza zawężenie zakresu wykonywania prawa, uprawnienia, wolności albo korzystania z rzeczy, informacji lub określonej instytucji prawnej. Nie musi oznaczać całkowitego wyłączenia danego uprawnienia. Zwykle polega na wprowadzeniu warunków, zakazów, limitów albo obowiązków, które mają chronić interes publiczny, prawa innych osób, bezpieczeństwo lub prawidłowy tok postępowania.

Ograniczenia mogą wynikać bezpośrednio z ustawy, umowy, uchwały właściwego organu albo z indywidualnej decyzji administracyjnej lub orzeczenia sądu. Mogą mieć charakter:

• podmiotowy, gdy dotyczą określonej osoby, na przykład członka organu spółki lub dłużnika,
• przedmiotowy, gdy odnoszą się do nieruchomości, dokumentów, urządzeń albo określonego rodzaju działalności,
• czasowy lub trwały,
• całkowity w określonym zakresie albo częściowy.

W prawie nieruchomości ograniczenie może dotyczyć sposobu korzystania z nieruchomości, w szczególności w związku z realizacją celu publicznego, urządzeniami infrastruktury lub ochroną urządzeń pomiarowych. Może zostać ustanowione w drodze decyzji, a w określonych sytuacjach wiązać się z obowiązkiem udostępnienia gruntu albo z możliwością dochodzenia odszkodowania. W prawie wodnym ograniczenie może odnosić się do korzystania z wód lub do zakresu pozwolenia wodnoprawnego.

W prawie spółek ograniczenia mogą kształtować sposób wykonywania uprawnień przez członków organów i akcjonariuszy. Umowa spółki może także ograniczać możliwość odwołania członka zarządu do przypadków uzasadnionych ważnymi powodami. W postępowaniu karnym ograniczenia dotyczą między innymi wykorzystania dokumentów objętych tajemnicą oraz jawności rozprawy.

Termin występuje również w nazwie karnej sankcji, czyli karze ograniczenia wolności. Jest to odrębna kara, polegająca na nałożeniu na skazanego określonych obowiązków i ograniczeń, a nie tylko ogólne zawężenie przysługującego prawa. Ograniczenie należy odróżniać od zakazu, który co do zasady wyłącza możliwość podjęcia określonego działania, oraz od obowiązku, który nakazuje określone zachowanie.