Oględziny

Oględziny to czynność procesowa lub kontrolna polegająca na bezpośrednim zbadaniu osoby, miejsca, rzeczy albo innego obiektu w celu ustalenia i utrwalenia istotnych okoliczności faktycznych. Organ dokonujący oględzin obserwuje stan, wygląd, właściwości i usytuowanie badanego przedmiotu, a następnie opisuje spostrzeżenia w dokumentacji.

W postępowaniu karnym oględziny są czynnością dowodową. Mogą dotyczyć między innymi miejsca zdarzenia, rzeczy, dokumentów lub osoby. Ich celem jest ujawnienie śladów i cech, które mogą mieć znaczenie dla ustalenia przebiegu zdarzenia, sprawstwa albo rozmiaru szkody. Podczas oględzin mogą być przeprowadzane także inne czynności dowodowe, w szczególności przesłuchania, jeżeli jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy. Oględziny odróżnia się od ekspertyzy, ponieważ zasadniczo opierają się na bezpośrednim spostrzeżeniu organu, natomiast ekspertyza wymaga wiadomości specjalnych i jest sporządzana przez biegłego.

Utrwalenie oględzin może obejmować opis w protokole, fotografie, nagrania, szkice, pomiary lub zabezpieczenie ujawnionych przedmiotów i śladów. Protokół powinien przedstawiać przebieg czynności oraz jej wyniki w sposób pozwalający ocenić, co zostało zbadane i jakie ustalenia poczyniono. W postępowaniach administracyjnych i podatkowych istotne czynności, w tym oględziny, co do zasady dokumentuje się w protokole, chyba że zostały odpowiednio utrwalone w innej formie.

Oględziny występują również w postępowaniach kontrolnych, między innymi dotyczących ochrony konkurencji i konsumentów, wyrobów budowlanych, transportu kolejowego oraz ośrodków szkolenia kierowców i ruchu drogowego. W tych przypadkach służą ustaleniu stanu faktycznego, zgodności przedmiotu lub działalności z wymaganiami oraz zabezpieczeniu materiału dowodowego. Szczegółowy sposób ich przeprowadzania, zakres uprawnień kontrolującego i forma protokołu zależą od rodzaju postępowania. Oględziny mogą powodować wydatki postępowania, na przykład związane z przejazdem, wykonaniem dokumentacji lub udziałem innych osób.