Odzwierzęce czynniki chorobotwórcze

Odzwierzęce czynniki chorobotwórcze to biologiczne przyczyny, które mogą prowadzić do powstania chorób odzwierzęcych, czyli chorób związanych z przenoszeniem się zakażenia między zwierzętami a ludźmi. Pojęcie to obejmuje zarówno dobrze rozpoznane rodzaje drobnoustrojów, jak i inne czynniki biologiczne, jeżeli mają zdolność wywoływania takich chorób.

W ustawie „Ochrona zdrowia zwierząt oraz zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt” wskazano kilka podstawowych grup tych czynników:

• bakterie, będące jednokomórkowymi organizmami, z których część może powodować zakażenia;
• wirusy, czyli czynniki namnażające się w komórkach organizmu;
• pasożyty, które wykorzystują organizm żywiciela;
• grzyby oraz inne czynniki biologiczne, o ile mogą wywoływać choroby odzwierzęce.

Istotą definicji nie jest samo zakwalifikowanie danego organizmu do jednej z wymienionych grup. Konieczna jest także jego potencjalna zdolność do wywołania choroby odzwierzęcej. Oznacza to, że pojęcie odnosi się do właściwości danego czynnika, a nie wyłącznie do tego, czy w konkretnym przypadku rzeczywiście doszło już do zakażenia lub wystąpienia objawów choroby. Jednocześnie katalog ma charakter otwarty, ponieważ obejmuje również inne czynniki biologiczne, niewymienione wprost, jeśli spełniają wskazane kryterium.

Definicja służy uporządkowaniu terminologii używanej w przepisach dotyczących ochrony zdrowia zwierząt i zwalczania chorób zakaźnych. Pozwala wskazać, jakie biologiczne źródła zagrożenia powinny być brane pod uwagę przy ocenie chorób mogących dotyczyć zwierząt i ludzi. Ma więc znaczenie przy określaniu przedmiotu działań związanych z zapobieganiem, rozpoznawaniem i zwalczaniem takich chorób.

W praktyce pojęcie pomaga odróżnić samą chorobę od czynnika, który może ją wywołać. Bakteria, wirus, pasożyt, grzyb lub inny czynnik biologiczny jest przyczyną zagrożenia, natomiast choroba odzwierzęca jest jego możliwym skutkiem. Dzięki temu przepisy mogą odnosić się nie tylko do stwierdzonych zachorowań, lecz także do biologicznych czynników, których obecność lub właściwości mogą mieć znaczenie dla zdrowia zwierząt i ludzi.